8½, kriza krijuese e Fellinit që mbetet e freskët
I shfaqur më 14 shkurt 1963, “8½” i Federico Fellinit mbetet një nga dramat më të rëndësishme të kinemasë europiane. Filmi ndjek Guidon, një regjisor në krizë krijuese, ndërsa rreth tij grumbullohen njerëz, kujtime dhe fantazi që e shtyjnë drejt një përballjeje me veten. Edhe sot, ai mbetet i domosdoshëm për këdo që kërkon të kuptojë ç’ndodh kur arti dhe jeta përplasen.
“8½” trondit fort.
Sipas përmbledhjes zyrtare, ai tërhiqet në një resort luksoz me këshillën e mjekëve, vetëm për t’u rrethuar, sapo mbërrin, nga producenti, stafi, aktorët, gruaja, e dashura dhe familjarët, të cilët, secili në mënyrën e vet, i kërkojnë të vazhdojë filmin, duke e shtyrë edhe më thellë në pasiguri. Me vlerësime shumë të larta në platformat kryesore, filmi nuk është thjesht një klasik i viteve ’60, por një vepër që vazhdon të lexohet si portret i ankthit krijues dhe i rrënojave intime që e shoqërojnë artin.Një klasik i krizës krijuese dhe i vetëdijes së autorit
Fellini e ndërton “8½” si një rrëfim ku realja, kujtesa dhe fantazia përzihen pa paralajmërim, duke e bërë gjendjen shpirtërore të Guidos po aq të rëndësishme sa ngjarjet përreth tij. Kjo mënyrë e mbajtjes së rrëfimit e ka ruajtur gjallërinë e filmit për dekada, sepse ai nuk ndalet vetëm te një regjisor i bllokuar, por edhe te vetë akti i krijimit, i cili, nën trysninë e suksesit, e kthen frymëzimin në barrë të rëndë. Në këtë kuptim, filmi i 1963-shit mbetet aktual edhe sot, sidomos për publikun që jeton me ritmin e vazhdueshëm të kërkesës për produkt, shpejtësi dhe dukje.
Rëndësia e “8½” nuk lidhet vetëm me subjektin, por edhe me mënyrën se si Fellini e shndërron pasigurinë në formë artistike. Guido nuk është hero tradicional; ai është një njeri që lëkundet mes detyrës, dëshirës, kujtesës dhe shpëtimit të vetvetes. Kjo e bën filmin të lexohet si një pasqyrë e hidhur dhe elegante e krizës së identitetit, një temë që nuk i përket vetëm kinemasë italiane, por çdo kulture ku artisti duhet të justifikojë vazhdimisht ekzistencën e tij.
Kasti, konteksti dhe arsyeja pse i flet edhe publikut shqiptar
Në qendër të filmit qëndron Marcello Mastroianni si Guido Anselmi, i shoqëruar nga Claudia Cardinale, Anouk Aimée, Sandra Milo, Rossella Falk dhe Barbara Steele. Mastroianni dhe Fellini, ikonë e fortë. Edhe pa hyrë në biografi të detajuara, mjafton të dihet se ky ekip ka dhënë një vepër që vazhdon të peshojë rëndë në historinë e filmit.
Për shikuesin shqiptar, “8½” ka një interes të veçantë sepse flet për një figurë publike të mbërthyer mes pritshmërive të të tjerëve dhe boshllëkut të brendshëm. Në një hapësirë ballkanike ku arti shpesh matet me durimin ndaj presionit dhe me ekuilibrin e brishtë mes egos dhe përgjegjësisë, filmi tingëllon befas i afërt, sepse njeh të njëjtat tensione që e shoqërojnë krijimin këtu. Klasikët nuk plaken. Prandaj “8½” mbetet domethënës.
Shkruar mbi të dhëna faktike nga redaksia e TitraShqip. Shpreh opinionin e autorit dhe nuk përmban as nuk promovon burime për shikim apo shkarkim.
Artikulli i radhës
Chernobyl: frika, kujtesa dhe pesha e së vërtetës
“Chernobyl” mbetet një nga dramat më tronditëse të dekadës sepse e kthen një katastrofë historike në përvojë të ftohtë, të afërt dhe thellësisht njerëzore. Seriali i Craig Mazin nuk mbështetet te spektakli i zbrazët, por te tensioni moral, përgjegjësia dhe kostoja e gënjeshtrës.
Lexo më tej
“Guardians of the Galaxy”: kur Marveli u kthye në aventurë kozmike me humor
Në verën e vitit 2014, “Guardians of the Galaxy” doli si një nga surprizat më të mëdha të Marvelit: një aksion-shkencë fantastike me ritëm të shpejtë, humor të thatë dhe një skuadër heronjsh që nuk i ngjanin askujt. Filmi i James Gunn-it mbetet i rëndësishëm edhe sot, sepse tregoi se publiku mund të lidhet me personazhe të çuditshëm kur historia ka zemër, energji dhe identitet të qartë.
Saving Private Ryan: filmi që e bëri Normandinë të tingëllojë ende sot
I dalë më 24 korrik 1998, Saving Private Ryan mbetet një nga filmat më të rëndësishëm të luftës në kinemanë moderne. Steven Spielberg e ndërtoi si një udhëtim brutal dhe njerëzor përtej frontit, ku misioni për të gjetur një ushtar të vetëm bëhet provë morale për një skuadër të tërë. Edhe 28 vjet më pas, filmi ruan peshë të veçantë për publikun shqiptar që njeh mirë kujtesën e luftës dhe çmimin e sakrificës.
Gifted: drama familjare që mbetet e freskët edhe sot
E publikuar më 7 prill 2017, "Gifted" është një dramë-komedi e Marc Webb që vendos në qendër një betejë kujdestarie, por në thelb flet për dashurinë, përgjegjësinë dhe çmimin e talentit të rrallë. Me Chris Evans dhe Mckenna Grace në role kryesore, filmi mbetet një zgjedhje e fortë për këdo që kërkon një histori të ngrohtë, por edhe të mprehtë emocionalisht.