Review
American Horror Story: frika si pasqyrë e Amerikës
Që prej 5 tetorit 2011, “American Horror Story” ka hyrë në televizion si një antologji që e sheh horrorin jo vetëm si makth, por si gjendje shoqërore. Me 13 sezone dhe 145 episode, seriali ka ndërtuar një botë ku shtëpitë, azilet, kultet dhe fundi i botës marrin trajtë njerëzore.
Një serial që nuk i druhet hijes së vet
“American Horror Story” doli më 5 tetor 2011 dhe, që atëherë, është shndërruar në një nga ato tituj televizivë që nuk maten vetëm me numra, por me mënyrën se si kanë ndryshuar pritjet e publikut ndaj horrorit serial. Me formatin antologjik, ai nuk kërkon të mbajë peng të njëjtin mister për vite me radhë; përkundrazi, çdo sezon hap një derë të re dhe të fton në një hapësirë tjetër ankthi, qoftë një shtëpi me të kaluar të përgjakshme, një azil, një kovën shtrigash, një freak show, një hotel, një fermë në Roanoke, një kult, apokalipsi apo një kamp veror.
Kjo lëvizje e pandërprerë mes hapësirave dhe frikërave i jep serialit një energji të veçantë. Ai nuk mbështetet te një formulë e vetme, por te ideja se tmerri ka shumë fytyra. Dhe ndonëse secili sezon ka identitetin e vet, të gjitha lidhen nga një ndjeshmëri e përbashkët: dëshira për ta kthyer frikën në dramë, groteskun në koment dhe çuditshmen në diçka që, ndonjëherë, duket më e afërt me realitetin sesa do të donim.
Premisa: antologji, jo rehati
Premisa e serialit është e thjeshtë në letër, por e pasur në ekzekutim: çdo cikël fokusohet te personazhe dhe vende të ndryshme, duke ndërtuar një rrëfim të ri brenda një bote estetike që mban firmën e Ryan Murphy-t dhe Brad Falchuk-ut. Kjo do të thotë se shikuesi nuk hyn për të gjetur qetësi, por për t'u përballur me një univers që e ndryshon lëkurën vazhdimisht. Sot mund të jesh në një shtëpi me të kaluar vrasëse; nesër në një azil; pasnesër në një kamp veror ku tmerri merr trajtë më të ftohtë dhe më të menjëhershme.
Në qendër nuk është vetëm frika si efekt, por frika si gjuhë. Dhe kjo e bën serialin më ambicioz se një horror i zakonshëm televiziv. Ai synon të jetë dramatik, misterioz dhe herë pas here i mbështetur në një ndjesi sci-fi dhe fantazie, duke krijuar një përzierje që lëviz mes fabulës së errët dhe melodramës së ekzagjeruar.
Regji, ton dhe zhanër: një lodër e rrezikshme me ekstremet
Si serial i krijuar nga Ryan Murphy dhe Brad Falchuk, “American Horror Story” mbështetet te një ton që nuk e fsheh kurrë dashurinë për teprinë. Kjo nuk është një vepër që synon qetësinë elegante; ajo preferon tensionin e vazhdueshëm, pamjet e forta, karakteret që i afrohen kufirit të karikaturës dhe një atmosferë që e shtrydh dramën deri në skaj. Për disa, kjo mund të duket si rrezik; për të tjerë, është pikërisht arsyeja pse seriali funksionon.
Zhanri i tij — dramë, mister, sci-fi & fantazi — e shpjegon mirë këtë natyrë hibride. Horror-i këtu nuk është i izoluar; ai shoqërohet nga misteri dhe nga një dozë fantazie që e lejon serialin të shkojë më larg se realiteti i drejtpërdrejtë. Kjo qasje e mban serialin gjithmonë në lëvizje dhe i jep atij një identitet të dallueshëm, edhe kur narrativat bëhen më të çrregullta apo më të ngarkuara me figura të forta.
Vlerësimi i lartë në TMDB, 8.1/10, dhe 7.9/10 në IMDb tregojnë se kjo formulë ka gjetur një audiencë të qëndrueshme. Jo të gjithë do ta duan këtë lloj ekzagjerimi, por është e vështirë të mohohet se seriali ka ndërtuar një gjuhë të vetën dhe e ka mbajtur atë për 13 sezone e 145 episode. Edhe fakti që ka fituar 17 Primetime Emmys, sipas IMDb-së, tregon se ndikimi i tij ka qenë më shumë se thjesht kulturor: ai ka hyrë në territorin e televizionit të vlerësuar gjerësisht.
Për kë është ky udhëtim i errët?
Ky serial nuk është për ata që kërkojnë horror minimalist, ritëm të qetë apo rrëfim të pastër e të rregullt. “American Horror Story” u përshtatet më shumë shikuesve që pranojnë lojën me stilin, me atmosferën e rëndë dhe me kthesat që shpesh e vendosin ndjesinë mbi realizmin. Është për ata që e shijojnë televizionin si eksperiencë, jo vetëm si histori; për ata që nuk e kanë problem kur tmerri ndërthuret me melodramën, dhe kur personazhet flasin me një intensitet që e shtyn gjithçka drejt skajit.
Lista e aktorëve kryesorë e forcon këtë përshtypje. Sarah Paulson, Evan Peters, Leslie Grossman, Emma Roberts, Kathy Bates dhe Gabourey Sidibe e kanë ndihmuar serialin të ndërtojë një galeri personazhesh që mbeten në kujtesë, jo sepse janë të ngjashëm me ne, por sepse janë të vendosur në situata ku ndjenjat njerëzore duken të çara, të deformuara ose thjesht në luftë me diçka më të madhe.
Verdikti: një horror televiziv me personalitet
“American Horror Story” është një serial që e ka kuptuar herët se horror-i televiziv nuk ka pse të jetë i ngushtë, i heshtur apo i parashikueshëm. Ai ka zgjedhur të jetë i larmishëm, i zhurmshëm, shpesh i çrregullt, por thuajse kurrë i pavetëdijshëm për stilin e vet. Pikërisht aty qëndron forca e tij: në aftësinë për ta kthyer frikën në spektakël dhe spektaklin në një formë rrëfimi që mbetet e dallueshme edhe pas shumë sezonesh.
Si kritikë personale, do ta quaja një serial që ka më shumë guxim sesa disiplinë, më shumë temperament sesa kursim, dhe pikërisht për këtë mbetet i rëndësishëm. Nuk është për të gjithë, por as nuk përpiqet të jetë. Dhe ndoshta kjo është arsyeja pse ka mbetur kaq gjatë në qarkullim.
Vlerësimi im: 4/5 yje
- Antologji me identitet të qartë dhe atmosferë të fortë
- Shkrirje e dramës me misterin dhe horror-in estetik
- Jo gjithmonë i barabartë, por pothuajse gjithmonë i guximshëm
- Ideal për ata që duan horror me stil dhe intensitet
Tituj të përmendur
Lexo më tej
ReviewReview: Family Guy – satira që nuk njeh frenë
Që nga viti 1999, Family Guy ka mbetur një nga sitcom-et më të dallueshme të animacionit amerikan: i çmendur, i mprehtë dhe që e shtyn humorin deri në kufijtë e papërshtatshmërisë. Me familjen Griffin në qendër, seriali ndërton kaosin si mënyrë jetese.
ReviewIce Cream Man: ëmbëlsi që shkrin në tmerr
“Ice Cream Man” e Eli Roth-it e merr një idil veror dhe e kthen në një makth me shije të helmët, ku e qeshura dhe frika përplasen pa mëshirë. Me 86 minuta të ngjeshura, filmi synon të trazojë adrenalinën, por jo të gjithë do ta gjejnë të njëjtën masë kënaqësie në këtë top akulli të errët.
Carmen (2011) – pasioni, dëshira dhe një “Carmen” e shqetësuese
Me regjinë e Calixto Bieitos, “Carmen” (2011) shkon përtej imazhit të zakonshëm të një heroine joshëse dhe e vendos në një terren më të ashpër, më të paqetë. Rezultati është një vepër muzikore që e trajton tensionin emocional si motor kryesor.