La leggenda del pianista sull'oceano: poema i mbyllur në det
Giuseppe Tornatore e kthen historinë e një pianisti të lindur në oqean në një rrëfim që lundron mes melodisë, mitit dhe mallëngjimit. “La leggenda del pianista sull'oceano” mbetet një klasik i pazakontë: i gjatë, i stilizuar dhe emocional, por edhe i aftë të lërë gjurmë te shikuesi që pranon të hyjë në ritmin e tij.
Një legjendë që nuk tretet me dallgët
Kur një film arrin të mbijetojë për dekada jo thjesht si titull i njohur, por si kujtesë emocionale, ai ka fituar një vend më vete në historinë e kinemasë. “La leggenda del pianista sull'oceano”, i regjisuar nga Giuseppe Tornatore dhe i publikuar më 28 tetor 1998, është pikërisht nga ata filma që nuk shihen vetëm si histori, por si gjendje shpirtërore. Me një vlerësim të lartë prej 8.2/10 në TMDB, ai vazhdon të përmendet si një nga veprat më të dallueshme të dramës muzikore të fundviteve ’90.
Që në idenë e tij të parë, filmi e vendos shikuesin përballë një bote të mbyllur, të lëvizshme dhe njëkohësisht mitike: një anije oqeanike ku lind një pianist i jashtëzakonshëm dhe ku jeta e tij zhvillohet larg tokës, si të ishte e destinuar të mos përkiste askund tjetër veçse muzikës. Kjo e bën filmin më shumë se një rrëfim biografik; e shndërron në një fabul për identitetin, izolimin dhe dhuntinë që mund të bëhet edhe bekim, edhe barrë.
Premisa: një njeri, një anije, një botë e tërë
Përmbledhja zyrtare nis me Max Tooney-n, një muzikant që shkon të shesë trumbetën e tij të çmuar dhe, para se ta lërë përgjithmonë atë instrument, e luan edhe një herë. Prej andej hapet porta e kujtesës: një histori e treguar përmes një figure që është gjetur si foshnjë e braktisur në sallën e ngrënies së klasit të parë të SS Virginian, më 1 janar 1900. Danny Boodman, punëtor në dhomën e kaldajave, e merr nën kujdes dhe i jep atij një emër që e lidh me veten, me kutinë e frutave ku u gjet dhe me vitin e zbulimit të tij.
Pa hyrë në spoilerë të mëdhenj, kjo premisë mjafton për të kuptuar se filmi ndërton një botë të veçantë, ku jeta e protagonistit zhvillohet brenda kufijve të një hapësire që bëhet një univers më vete. Këtu ndodh një nga arritjet më të rëndësishme të filmit: ai nuk kërkon thjesht të tregojë çfarë ndodh me këtë njeri, por të na bindë se kjo mënyrë ekzistence është e mundur vetëm në këtë mjedis të jashtëzakonshëm.
Regjia e Tornatores: elegancë, mall dhe kontroll i tonit
Giuseppe Tornatore njihet për ndjeshmërinë e tij ndaj kujtesës, nostalgjisë dhe figurave që jetojnë në kufi mes reales dhe të mitikes, dhe ky film e shfaq këtë prirje në formën e saj më të pastër. Toni lëviz mes dramës, poezisë vizuale dhe një lloj romantizmi që nuk i druhet madhështisë. Është një film që nuk e fsheh dëshirën për të emocionuar, por e bën këtë me vetëdije stilistike, duke e kthyer melodinë dhe hapësirën në elemente rrëfimtare po aq të rëndësishme sa dialogu.
Zhanri dramë-muzikë këtu nuk funksionon si etiketë formale, por si mënyrë e të menduarit të filmit. Muzika nuk është zbukurim; është gjuha e brendshme e historisë. Ajo i jep protagonistit identitet, e lidh me të tjerët dhe e veçon nga ata njëkohësisht. Kjo e bën filmin emocionalisht të fortë, por edhe të kërkuar për shikuesin që pret ritëm më të ngjeshur apo realizëm më tokësor. Tornatore zgjedh ta ndërtojë botën e tij me frymëmarrje të gjerë, me skena që duan kohë të qëndrojnë në kujtesë.
Edhe kohëzgjatja prej 170 minutash është pjesë e kësaj zgjedhjeje estetike. Filmi nuk nxiton; ai e lejon atmosferën të marrë formë, e lejon rrëfimin të rrjedhë si një kujtim i gjatë që nuk pranon të shkurtohet. Për disa kjo është pasuri, për të tjerë mund të jetë provë durimi. Por pikërisht këtu qëndron edhe personaliteti i tij: nuk i përshtatet lehtë ritmit të shikuesit modern, sepse ka besim te emocioni i ngadaltë dhe te monumentaliteti i ndjenjës.
Pse mbetet i rëndësishëm sot
Si retrospektivë, filmi mbetet interesant sepse i reziston kohës jo duke u dukur “i vjetër”, por duke qenë hapur i lidhur me një mënyrë të madhe rrëfimi, që sot është më e rrallë. Në një epokë ku shumë filma kërkojnë efikasitet dhe shpejtësi, “La leggenda del pianista sull'oceano” kujton se kinemaja mund të jetë edhe përjetim, jo vetëm ngjarje. Ai i flet sidomos atij shikuesi që kërkon romantizëm të pastër, një figurë qendrore të paharrueshme dhe një histori që ndjehet si tregim i rrëfyer pranë një instrumenti, jo si produkt i ftohtë.
Vlen ta (ri)shohin ata që e duan kinemanë muzikore me ambicie të qartë emocionale, ata që vlerësojnë regjinë autoriale dhe ata që nuk kanë frikë nga filmat e gjatë kur këta e justifikojnë kohën e tyre me botë të ndërtuar me kujdes. Më pak do t’u flasë atyre që kërkojnë thjeshtësi narrative ose realizëm të ashpër; ky film kërkon dorëzim.
Verdikti: një klasik me zemër të madhe dhe temperament të vetin
“La leggenda del pianista sull'oceano” mbetet një film i madh në ambicie, i veçantë në ton dhe i paharrueshëm në atmosferë. Nuk është një vepër që i pëlqen të gjithëve, por është pikërisht kjo shtresëzim ndjenje dhe stili që e bën të qëndrueshëm. Për mua, ai është nga ata filma që nuk konsumohen, por kujtohen.
Vlerësimi im: 4 nga 5 yje.
- Atmosferë e ndërtuar me elegancë dhe kujdes.
- Premisë e pazakontë dhe shumë e dallueshme.
- Regji me identitet të fortë emocional.
- Muzika funksionon si zemra e rrëfimit.
- Kohëzgjatje e madhe që kërkon durim.
- Ritëm që mund të duket i rëndë për disa shikues.
Pikat e forta
- Atmosferë e paharrueshme dhe poetike.
- Premisë unike dhe shumë e identifikueshme.
- Muzika është thelbi emocional i filmit.
- Regjia e Tornatores ka identitet të qartë.
Pikat e dobëta
- Kohëzgjatja prej 170 minutash mund të rëndojë.
- Ritmi i qetë s’u përshtatet të gjithëve.
- Stili i madh emocional mund të duket i tepruar për disa.
Shkruar mbi të dhëna faktike nga redaksia e TitraShqip. Shpreh opinionin e autorit dhe nuk përmban as nuk promovon burime për shikim apo shkarkim.
Artikulli i radhës
Star Wars: filmi që ndryshoi përgjithmonë fantashkencën
Kur doli më 25 maj 1977, Star Wars nuk ishte thjesht një aventurë hapësinore, por fillimi i një universi që do të ndryshonte mënyrën si publiku e shikon kinema-në. Me George Lucas në regji dhe një kast që përfshiu Mark Hamill, Harrison Ford e Carrie Fisher, filmi mbetet një klasik që vazhdon të flasë edhe sot.
Lexo më tej
Andor: kur Star Wars u bë më i ftohtë, më i errët dhe më njerëzor
Andor mbetet një nga befasitë më të forta të universit Star Wars, sepse e zhvendos vëmendjen nga miti i madh te puna e heshtur që e ndërton një rebelim. Me ton të ashpër, ritëm të matur dhe një botë ku besimi kushton shtrenjtë, seriali i Tony Gilroy-t e kthen politikën, frikën dhe sakrificën në dramë të pastër.
The Truman Show: kur realiteti u bë skenë
Në një qytezë buzë detit që duket e përsosur, një shitës sigurimesh fillon të dyshojë se jeta e tij është ndërtuar, vëzhguar dhe kontrolluar përpara një audience të padukshme. The Truman Show mbetet një klasik i mprehtë komedi-dramë, që sot lexohet edhe më fort si paralajmërim për spektaklin e përditshëm dhe etjen tonë për ta parë gjithçka si shfaqje.
La Haine: zemërimi i qytetit që s’plaket
E ardhur nga viti 1995, La Haine mbetet një nga dramat më të mprehta të kinemasë europiane për djemtë e humbur mes revoltës, pritjes dhe dhunës së përditshme. Mathieu Kassovitz e ndërton historinë me nerv, ritëm dhe një bardh e zi që e bën Parisin të duket më i ftohtë, më i ashpër dhe çuditërisht më i afërt.