La Haine: zemërimi i qytetit që s’plaket
E ardhur nga viti 1995, La Haine mbetet një nga dramat më të mprehta të kinemasë europiane për djemtë e humbur mes revoltës, pritjes dhe dhunës së përditshme. Mathieu Kassovitz e ndërton historinë me nerv, ritëm dhe një bardh e zi që e bën Parisin të duket më i ftohtë, më i ashpër dhe çuditërisht më i afërt.
Një ditë pas trazirave, por jo një ditë e zakonshme
La Haine doli më 31 maj 1995 dhe, edhe sot, ruan një forcë të rrallë: nuk të flet nga lart, por të kap për fyti dhe të fut brenda një gjendjeje të përhershme tensioni. Filmi i Mathieu Kassovitz-it është dramë, por ajo që e bën të paharrueshëm është mënyra si e kthen ankthin urban në gjuhë filmike, pa e stolisur asnjë çast.
Premisa është e thjeshtë, por e ngarkuar: pas një nate kaotike trazirash në një periferi të margjinalizuar të Parisit, Vinz, Hubert dhe Saïd enden pa drejtim, duke pritur lajme për një mik të tyre të plagosur rëndë gjatë përplasjes me policinë. Vetë kjo pritje e zgjatur bëhet motor i rrëfimit: jo aksioni, por gjendja pezull, jo zgjidhja, por nervozizmi që rritet me çdo hap.
Kur rruga bëhet skenë dhe heshtja bëhet presion
Kassovitz e ndërton filmin si një lëvizje të vazhdueshme mes ecjes, ndalesës dhe përplasjes së afërt. Në 98 minuta, ai nuk humb kohë me zbukurime: gjithçka është e përqendruar te tre djemtë dhe te dinamika mes tyre. Tre energji, një dhunë. Ai nuk kërkon t’i japë publikut një moral të gatshëm; përkundrazi, e mban përgjegjës ta shikojë realitetin pa filtra. Bardh e ziu e forcon këtë ndjesi, duke e kthyer hapësirën urbane në një terren ku shpresa dhe frustrimi përplasen vazhdimisht.
Regji pa luks, por me nerv të pastër
Mathieu Kassovitz e mban regjisë një disiplinë të admirueshme. Ai nuk e tepron me stilizim, por e përdor formën për të theksuar gjendjen shpirtërore të personazheve. Kjo është një dramë që ecën me ritëm të brendshëm, ku çdo kthim koke, çdo pauzë dhe çdo shaka e hidhur rëndojnë, sepse brenda tyre pulson tensioni që e mban gjithë filmin në lëvizje. Shumë e goditur. Edhe pas 31 vitesh, filmi vazhdon të flasë për margjinalizimin, për përplasjen me autoritetin dhe për rrezikun që lind kur një brez mbetet në pritje, pa perspektivë dhe pa rrugëdalje. Kjo i jep La Haine-it një peshë që shkon përtej histori së tre të rinjve: ai shfaq një sistem nervoz ku çdo kontakt mund të ndizet.
Për kë është ky film?
La Haine është për shikuesit që kërkojnë kinema me ide, me gjendje dhe me goditje emocionale, jo thjesht me ngjarje. Një shembull i qartë. Nëse të tërheqin historitë ku dialogu, atmosfera dhe sjellja e personazheve peshojnë po aq sa fabula, ky është titull që ia vlen të (ri)shihet.
Vlerësimet e larta që ka marrë me kohën nuk duken rastësi: 8.1/10 në TMDB, 8.1/10 në IMDb dhe 96% në Rotten Tomatoes flasin për një pritje të fortë dhe për një konsensus të rrallë rreth vlerës së tij. Por më shumë se numrat, është mënyra si filmi reziston në kujtesë ajo që e mban gjallë.
Verdikti: një klasik që ende të shikon në sy
La Haine mbetet një film i fortë, i mprehtë dhe i pakomodë. S’kërkon miratim. Në retrospektivë, pikërisht kjo e bën të vlefshëm: nuk është thjesht film i vitit 1995, por një alarm që ende tingëllon i njohur.
Vlerësimi: 4.5/5
- Regji e përqendruar dhe pa zbukurime të panevojshme.
- Treshe kryesore e luajtur me nerv dhe besueshmëri.
- Atmosferë e ashpër që mbetet në mendje.
- Temë ende aktuale dhe e rëndë në kuptimin më të mirë.
Pikat më pak të forta:
- Energjia e tij kërkon durim dhe përqendrim.
- Ftohtësia e tonit mund të mbajë distancë emocionale.
Pikat e forta
- Regji e përqendruar dhe pa zbukurime të panevojshme.
- Treshe kryesore e luajtur me nerv dhe besueshmëri.
- Atmosferë e ashpër që mbetet në mendje.
- Temë ende aktuale dhe e rëndë në kuptimin më të mirë.
Pikat e dobëta
- Energjia e tij kërkon durim dhe përqendrim.
- Ftohtësia e tonit mund të mbajë distancë emocionale.
Shkruar mbi të dhëna faktike nga redaksia e TitraShqip. Shpreh opinionin e autorit dhe nuk përmban as nuk promovon burime për shikim apo shkarkim.
Artikulli i radhës
“Paths of Glory”: kur Kubrick e ktheu luftën në gjyq të ndërgjegjes
Më 25 tetor 1957, “Paths of Glory” doli si një nga filmat më të fortë kundër absurditetit të luftës, duke e vendosur një komandant përballë tre ushtarëve të zgjedhur si fajtorë për një ofensivë të dështuar. Me regji nga Stanley Kubrick dhe me Kirk Douglas në qendër, filmi mbetet një klasik i ashpër, i shkurtër dhe ende goditës.
Lexo më tej
Andor: kur Star Wars u bë më i ftohtë, më i errët dhe më njerëzor
Andor mbetet një nga befasitë më të forta të universit Star Wars, sepse e zhvendos vëmendjen nga miti i madh te puna e heshtur që e ndërton një rebelim. Me ton të ashpër, ritëm të matur dhe një botë ku besimi kushton shtrenjtë, seriali i Tony Gilroy-t e kthen politikën, frikën dhe sakrificën në dramë të pastër.
The Truman Show: kur realiteti u bë skenë
Në një qytezë buzë detit që duket e përsosur, një shitës sigurimesh fillon të dyshojë se jeta e tij është ndërtuar, vëzhguar dhe kontrolluar përpara një audience të padukshme. The Truman Show mbetet një klasik i mprehtë komedi-dramë, që sot lexohet edhe më fort si paralajmërim për spektaklin e përditshëm dhe etjen tonë për ta parë gjithçka si shfaqje.
La leggenda del pianista sull'oceano: poema i mbyllur në det
Giuseppe Tornatore e kthen historinë e një pianisti të lindur në oqean në një rrëfim që lundron mes melodisë, mitit dhe mallëngjimit. “La leggenda del pianista sull'oceano” mbetet një klasik i pazakontë: i gjatë, i stilizuar dhe emocional, por edhe i aftë të lërë gjurmë te shikuesi që pranon të hyjë në ritmin e tij.