Moana: një det i njohur që hap horizonte të reja

Një thirrje që vjen nga uji dhe nga brenda

Ka histori që nuk të ftojnë thjesht të shikosh, por të nisesh. Moana është pikërisht nga ato tituj që ndërtojnë emocionin rreth një ideje shumë të thjeshtë, por të fuqishme: kur Oqeani të thërret, nuk mund të qëndrosh gjithmonë në breg. Me një kohëzgjatje prej 115 minutash dhe me një përzierje të hapur të zhanreve familjar, fantazi, komedi dhe aventurë, filmi hyn në territorin e atyre rrëfimeve që synojnë të kënaqin një publik të gjerë pa e humbur busullën emocionale.

Vlerësimi në TMDB, 7.2/10 nga 610 vota, sugjeron një pritje të mirë e të balancuar: jo një triumf unanim, por një titull që ka mjaftueshëm peshë për të zgjuar kureshtjen. Dhe duke parë premisën zyrtare, kjo kureshtje ka arsye të mbahet gjallë.

Kur horizonti shtrihet përtej shkëmbinjve

Premisa e filmit është e qartë dhe e ndërtuar për t’u lexuar edhe nga shikuesit më të vegjël, por pa e thjeshtuar deri në banalitet. Adoleshentja Moana i përgjigjet thirrjes së Oqeanit dhe, për herë të parë, niset përtej shkëmbinjve mbrojtës të ishullit të saj, Motunui. Në krah të saj është Maui, gjysmëperëndia famëkeq, dhe bashkë ata nisin një udhëtim që synon të rikthejë prosperitetin për popullin e saj.

Kjo është një skemë klasike e aventurës: largimi nga e njohura, përballja me të panjohurën dhe një mision që merr kuptim më të madh se vetë protagonistja. Por ajo që e bën interesante është se filmi nuk e vendos heroinën në një rrugë thjesht heroike; e vendos në një gjendje dëgjimi. Thirrja nuk vjen nga ambicia, por nga një lidhje e brendshme me botën që e rrethon. Kjo e bën Moanën më pak një luftëtare të zhurmshme dhe më shumë një figurë që rritet duke e kuptuar vendin e saj në komunitet.

Regjia si udhëtim, jo si shfaqje

Emri i Thomas Kail në regji krijon pritjen për një qasje që i kushton rëndësi ritmit dhe ndërtimit skenik. Edhe pse të dhënat që kemi nuk hyjnë në detaje estetike, vetë kombinimi i zhanreve tregon shumë për tonin e filmit: një aventurë e gjallë, me hapësirë për humor, por edhe me një shtresë fantazie që e çon rrëfimin përtej realizmit të thjeshtë. Në një film familjar si ky, regjisë i kërkohet të mbajë balancën mes spektaklit dhe ndjeshmërisë, mes lëvizjes së vazhdueshme dhe momenteve që lejojnë personazhet të marrin frymë.

Toni, sipas premisës, duket i ndërtuar mbi optimizëm, energji dhe një ndjenjë misioni kolektiv. Kjo është e rëndësishme, sepse aventura këtu nuk është vetëm udhëtim personal; është një përpjekje për të rikthyer mirëqenien e një komuniteti. Pikërisht këtu filmi fiton një peshë të veçantë: rrëfimi i rritjes individuale lidhet me përgjegjësinë ndaj të tjerëve, një ide që rezonon fort edhe në kulturat ballkanike, ku fjala “fis” dhe “bashkësi” shpesh kanë më shumë peshë sesa heroizmi vetjak.

Mes humorit dhe mitit

Si komedi-fantazi, Moana duket i vendosur të ecë në një terren ku mitologjia nuk merret me solemnitet të rëndë, por me lojë, ritëm dhe njëfarë ngrohtësie popullore. Kjo e bën më të aksesueshëm për familjet, por edhe për publikun që kërkon një histori me imagjinatë pa u zhytur në errësirë. Prania e Dwayne Johnson si Maui dhe e Jemaine Clement si Tamatoa (voice) sugjeron një shtresë karakteresh me peshë komike, që mund ta çojnë filmin drejt momenteve të lehta pa e zbehur ndjenjën e aventurës.

Po aq i rëndësishëm është edhe kasti i Moanës, me Catherine Lagaʻaia në rolin kryesor. Një film i tillë kërkon që protagonisti të mbajë një qendër graviteti emocional, sepse gjithçka tjetër rrotullohet rreth vendimit të saj për të ecur përpara. Rena Owen si Gramma Tala dhe John Tui si Chief Tui, bashkë me Frankie Adams si Sina, i japin premisës një bazë familjare që e ankoron historinë në marrëdhënie të njohura: brez pas brezi, autoritet, kujtesë dhe pritshmëri.

Për kë është ky udhëtim?

Ky është qartësisht një titull për familjet, për adhuruesit e aventurës së pastër dhe për ata që i pëlqejnë historitë me zemër të madhe, por të thëna me lehtësi. Është film për shikuesit që duan një rrëfim të ngrohtë, të aksesueshëm dhe me energji të vazhdueshme, pa u lodhur nga pesha dramatike. Po ashtu, mund t’u flasë mirë atyre që kërkojnë figura të reja heroike, ku guximi lidhet me identitetin dhe me detyrën ndaj komunitetit.

Nëse je prej atyre që i qasen filmit familjar si një strehë nga zhurma e botës, Moana ka shumë gjasa të të flasë. Nëse kërkon një aventurë që kombinon fantazinë me një ton të ngrohtë dhe pak humor, po ashtu je në terrenin e duhur.

Fjala e fundit: një det që ia vlen të ndiqet

Pa hyrë në pretendime të mëdha, Moana duket si një film i ndërtuar me synimin për të të çuar përtej kufijve të zakonshëm të një rrëfimi familjar. Premisa është e qartë, personazhet kryesorë kanë gravitet të mjaftueshëm, dhe përzierja e zhanreve premton një përvojë të lëvizshme, të gjallë dhe të këndshme. Nuk është domosdoshmërisht një film që kërkon të tronditë, por një film që synon të frymëzojë lëvizje: nga bregu drejt horizontit.

Vlerësimi im: 4/5 yje. Një aventurë familjare me zemër, ritëm dhe një ndjenjë të qartë drejtimi.