Se7en: errësira që nuk plaket
Se7en mbetet një prej thrillerëve kriminalë më të fortë të viteve ’90, sepse e kthen hetimin në një zbritje të ngadaltë drejt ankthit moral. David Fincher ndërton një botë të lagësht, të ftohtë dhe të paqetë, ku dy detektivë ndjekin një vrasës serial që e ka kthyer mëkatin në metodë. Edhe sot, filmi ruan fuqinë e tij sepse frika e vërtetë nuk vjen vetëm nga krimi, por nga mënyra si ai gërryen njerëzit që e ndjekin.
Një hetim që të fut nën lëkurë
Ka filma që e përdorin krimin si motor të narrativës, dhe ka të tjerë që e shndërrojnë krimin në atmosferë. Se7en, i cili doli më 22 shtator 1995, i përket pa dyshim kësaj kategorie të dytë. Ky thriller kriminal, mister dhe horror psikologjik i David Fincher-it nuk kërkon thjesht të zbardhë një seri vrasjesh; ai ndërton një botë ku çdo hap i hetimit duket sikur të çon më thellë në një errësirë morale që nuk ka ajër.
Me një vlerësim të lartë në kohë dhe me një reputacion që ka kaluar prej kohësh kufijtë e një filmi “të suksesshëm”, Se7en mbetet një nga ato vepra që shihen jo vetëm për të mësuar se çfarë ndodh, por për të përjetuar mënyrën si frika, dëshpërimi dhe tensioni ndërtohen me durim të ftohtë.
Premisa: kur e keqja bëhet metodë
Përmbledhja zyrtare e filmit është e qartë dhe e pamëshirshme: dy detektivë vrasjesh ndjekin një vrasës serial, krimet e të cilit lidhen me “shtatë mëkatet vdekjeprurëse”. Detektivi i vjetër Somerset kërkon të hyjë në mendjen e autorit duke studiuar secilin mëkat, ndërsa partneri i tij i ri, Mills, e sheh me skepticizëm këtë qasje më të ngadaltë dhe më introspektive.
Kjo është pikërisht pika ku filmi fiton forcën e vet. Nuk kemi të bëjmë me një procedurial të zakonshëm, ku zbërthehet një rast dhe pastaj mbyllet dosja. Këtu hetimi merr trajtën e një prove nervash, ku secili hap duket se vjen me një çmim psikologjik. Fincher nuk e përdor misterin si lojë, por si presion të vazhdueshëm mbi personazhet.
Fincher dhe gjuha e zymtë e filmit
Regjia e David Fincher-it është elementi që e mban filmin të ngjitur në kujtesë. Ai punon me një ton të errët, të ftohtë dhe pa ngushëllim, duke i dhënë qytetit dhe ambientit ndjesinë e një rrethimi moral. Se7en nuk është i zhurmshëm në mënyrën tipike të thrillerëve; ai është i përmbajtur, por pikërisht ky kontroll e bën më të rëndë. Ankthi mbetet i ngjeshur.
Zhanri këtu funksionon si skelet tensioni. Misteri shkon përtej vrasësit, sepse pyetja thelbësore bëhet sa larg mund të shkojë njeriu kur bindjet e tij përplasen me një botë të kalbur dhe, bashkë me to, edhe vetë siguria morale tronditet. Somerset dhe Mills nuk janë thjesht dy hetues; ata përfaqësojnë dy mënyra të ndryshme për ta përballuar errësirën: njëra e matur dhe analitike, tjetra impulsive dhe e drejtpërdrejtë.
Dy hetues, dy breza, një humbje e përbashkët
Një nga arritjet më të mëdha të filmit është mënyra si i vendos në qendër Morgan Freeman-in dhe Brad Pitt-in. Freeman, si Somerset, sjell qetësi të përmbajtur, lodhje të thellë dhe mençuri të hidhur, ndërsa Pitt, si Mills, sjell energji, nerv dhe një padurim që, pikërisht nga brishtësia e tij, e bën personazhin të prekshëm. Kjo përplasje brezash dhe temperamentesh e mban filmin në lëvizje, sepse hetimi nuk zhvillohet vetëm jashtë, por edhe mes tyre.
Gwyneth Paltrow, në rolin e Tracy-t, i jep historisë një dimension më njerëzor, duke e nxjerrë filmin herë pas here nga gropa e tij e errët. Edhe pse përqendrimi mbetet te dy detektivët, prania e saj ndihmon që gjithçka të mos mbetet vetëm në nivelin e procedurës kriminale; ajo e kujton shikuesin se pas çdo dosjeje ka jetë reale, dhe se pasojat nuk janë abstrakte.
Sa i fortë mbetet sot?
Pikërisht sepse doli në 1995, Se7en sot lexohet si klasik i plotë i kinemasë së tensionit. Ai nuk mbështetet te ritmi i shpejtë apo te kthesat e lehta për konsum të menjëhershëm; mbështetet te ndërtimi i atmosferës, te pesha morale dhe te mënyra si e trajton krimin si simptomë, jo si spektakël. Kjo e bën të vlefshëm edhe pas tri dekadash.
Për shikuesit që kërkojnë thriller me nerv, me humor të zi të paktë dhe me një regji që e merr seriozisht ankthin, filmi është zgjedhje e goditur. Po aq i përshtatshëm është për ata që duan të shohin një përballje aktoriale të balancuar mes Freeman-it dhe Pitt-it, si dhe për këdo që vlerëson filma që nuk e zbulojnë menjëherë dorën e tyre.
Për kë është ky klasik?
- Për adhuruesit e thrillerëve kriminalë të errët dhe psikologjikë.
- Për ata që duan hetime me peshë morale, jo vetëm me enigmë.
- Për shikuesit që e vlerësojnë regjisë së kontrolluar dhe atmosferës së rëndë.
- Për këdo që kërkon një film klasik të viteve ’90 që ende ndihet i freskët në shqetësimin që ngjall.
Verdikti
Se7en është një klasik i zymtë që nuk e humbet dot fuqinë e vet, sepse frika e tij buron nga njerëzit, jo vetëm nga krimi. Fincher ndërton një botë morale të errët. Edhe sot, filmi mbetet i vështirë për t’u harruar sapo mbaron.
Vlerësimi im: 4.5/5
Pikat e forta
- Atmosferë e errët dhe e qëndrueshme.
- Dyshe shumë e fortë Freeman-Pitt.
- Regji e saktë dhe e kontrolluar.
- Misteri shndërrohet në tension moral.
Pikat e dobëta
- Ritëm i zymtë që nuk i përshtatet të gjithëve.
- Pamëshirë emocionale që mund të lodhë disa shikues.
Shkruar mbi të dhëna faktike nga redaksia e TitraShqip. Shpreh opinionin e autorit dhe nuk përmban as nuk promovon burime për shikim apo shkarkim.
Artikulli i radhës
Tom McCarthy sjell një vështrim humanist mbi klimën në ‘A Statement’
Sipas Deadline, Tom McCarthy kthehet me ‘A Statement’, një film që vendos në qendër një konferencë në Florida për ndikimin e emetimeve të dioksidit të karbonit në mjedis. Në letër mund të duket si dramë e rëndë debati, por filmi mbështetet te një ansambël i fortë me Paul Rudd dhe Paul Giamatti.
Lexo më tej
Fight Club: klasiku i Fincher-it që ende godet nën lëkurë
Kur doli në 1999, Fight Club nuk u pa thjesht si një thriller i errët, por si një sfidë ndaj shijes së kohës dhe ankthit modern. David Fincher ndërtoi një botë ku lodhja, zbrazëtia dhe agresioni mashkullor përplasen me forcë, duke krijuar një film që sot mbetet po aq i mprehtë sa atëherë.
About Time: një film që e çmon jetën pa bërë zhurmë
About Time doli në vitin 2013 si një dramë romantike me një ide fantastike në themel, por zemër njerëzore në qendër. Richard Curtis e kthen udhëtimin në kohë në një mënyrë intime, duke folur më shumë për familjen, dashurinë dhe mirësinë e përditshme sesa për spektaklin. Pikërisht aty qëndron forca e tij edhe sot.
A Clockwork Orange: kur dhuna bëhet pasqyrë
Ekrani i Kubrick-ut në 1971 solli një britani të zymtë, të ftohtë dhe të çuditërisht të njohshme, ku dhuna rinore dhe kontrolli shtetëror përplasen me një forcë të frikshme. A Clockwork Orange mbetet një klasik i pakomod, sepse nuk i kërkon shikuesit rehati, por e shtyn të përballet me pyetjen se ku mbaron liria dhe ku fillon manipulimi.