Citizen Kane: drama që e ktheu kujtesën në mister
Kur një djalë shkëputet nga nëna dhe rritet nën hijen e një industrialisti të pasur, gjithë jeta e tij nis të marrë formën e një plage që nuk mbyllet kurrë. Citizen Kane doli më 17 prill 1941, si mister dhe dramë e Orson Welles-it, dhe mbetet një gur themeli për mënyrën si tregohet ambicia, pushteti dhe vetmia.
Një histori që nis me humbje
Citizen Kane doli më 17 prill 1941 dhe u regjistrua menjëherë si një film që e sheh njeriun nga brenda, jo nga fasada. Në qendër qëndron Charles Foster Kane, magnati i gazetave që, si fëmijë, u nda nga nëna dhe iu besua një industrialisti të pasur; që prej asaj plage të parë, çdo hap i tij duket si përpjekje për t’iu përgjigjur asaj traume fillestare. Mua personalisht më duket e fuqishme pikërisht kjo mënyrë e të rrëfyerit: një jetë e tërë që lexohet si pasojë e një çarjeje të vetme.
Me zhanër mister dhe dramë, filmi i Orson Welles-it mbështetet te një strukturë që e mban shikuesin pezull, por pa e humbur kurrë peshën emocionale. Welles si Kane — goditëse. Kjo nuk është vetëm lista e emrave; është një ansambël që e mban historinë të gjallë me tension, keqkuptim dhe një ndjenjë të vazhdueshme se askush nuk e zotëron krejt të vërtetën.
Pse ende flet sot
Me vlerësim 8.0/10 në TMDB, 8.2/10 në IMDb, 99% në Rotten Tomatoes dhe 100/100 në Metacritic, Citizen Kane nuk mbështetet vetëm te reputacioni historik. Një film për pushtetin. Kjo temë tingëllon ende e afërt edhe për publikun shqiptar, ku raporti me paranë, ndikimin dhe famën shpesh lexohet me dyshim; mjafton të mendosh si reagohet në Tiranë, Prishtinë apo Shkup kur dikush ngjitet shumë shpejt dhe fillon të flasë me zë të madh.
Filmi u nderua me 1 Oscar dhe, sipas të dhënave të dhëna, ka gjithsej 16 fitore e 13 nominime. Këto shifra e shpjegojnë statusin e tij, por jo plotësisht efektin që lë. Një jetë e copëtuar, s’më lë. Në një familje shqiptare që mat suksesin para njerëzores, filmi godet saktë. Ajo është mënyra se si ambicia e pambështetur në afërsi njerëzore kthehet në izolim të ftohtë. Prandaj Citizen Kane mbetet klasik: jo vetëm nga mosha e tij, por sepse, me kthjelltësinë e vet të pakëndshme dhe pa zbukurime, vazhdon t’i flasë drejtpërdrejt kohës sonë, duke zbuluar plagë që ende duken njohëse.
Shkruar mbi të dhëna faktike nga redaksia e TitraShqip. Shpreh opinionin e autorit dhe nuk përmban as nuk promovon burime për shikim apo shkarkim.
Artikulli i radhës
“Per qualche dollaro in più”, westerni i Sergio Leone që mbetet i freskët pas 61 vitesh
Në dhjetor 1965 doli “Per qualche dollaro in più”, një nga gurët e çmuar të westernit europian, me Sergio Leonen në regji dhe me Clint Eastwood, Lee Van Cleef e Gian Maria Volonté në qendër të lojës së zymtë të shpërblimeve. Filmi mbetet i rëndësishëm edhe sot, sepse e kthen ndjekjen e një krimineli në duel karakteresh, atmosferash dhe heshtjesh të ngjeshura.
Lexo më tej
“Emri yt”: filmi që e ktheu shkëmbimin e trupave në melankoli pop
Kur një nxënës në Tokio zgjohet në trupin e një vajze nga fshati, dhe ajo në trupin e tij, “Emri yt” e nis lojën si fantazi adoleshente, por e çon shumë më larg. Filmi i Makoto Shinkait, i dalë më 1 korrik 2016, mbetet një nga rastet më të qarta kur animacioni japonez u bë ngjarje edhe për publikun që zakonisht nuk e ndjek këtë zhanër.
“Per qualche dollaro in più”, westerni i Sergio Leone që mbetet i freskët pas 61 vitesh
Në dhjetor 1965 doli “Per qualche dollaro in più”, një nga gurët e çmuar të westernit europian, me Sergio Leonen në regji dhe me Clint Eastwood, Lee Van Cleef e Gian Maria Volonté në qendër të lojës së zymtë të shpërblimeve. Filmi mbetet i rëndësishëm edhe sot, sepse e kthen ndjekjen e një krimineli në duel karakteresh, atmosferash dhe heshtjesh të ngjeshura.
Three Billboards Outside Ebbing, Missouri: fuqia e protestës dhe e dhimbjes
Më 1 dhjetor 2017, “Three Billboards Outside Ebbing, Missouri” doli si një dramë kriminale që e kthen zemërimin privat në shpërthim publik. Filmi i Martin McDonagh-ut, me Frances McDormand, Woody Harrelson dhe Sam Rockwell, mbetet i ashpër, i gjallë dhe ende i freskët për mënyrën si trajton padrejtësinë, fajin dhe turmën që shikon nga anash.