El secreto de sus ojos: një mister që nuk plaket
Kur një hetim i pazgjidhur kthehet në roman, kujtesa bëhet po aq e rrezikshme sa vetë e kaluara. El secreto de sus ojos i Juan José Campanellës përzien misterin, trilerin dhe dramën me një qetësi të ftohtë që të fut nën lëkurë. Mua personalisht më mbeti gjatë ajo ndjesi se disa plagë nuk mbyllen, vetëm ndryshojnë formë.
Një rast i vjetër që s’e lë të qetë askënd
Ka filma që nisin me një pyetje dhe mbarojnë duke të lënë me një heshtje të rëndë. El secreto de sus ojos, i cili doli më 13 gusht 2009, e ndërton të gjithë frymën e vet mbi një çështje të pazgjidhur: një hetues në pension, Benjamín, vendos të shkruajë një roman mbi një krim që e ka ndjekur për vite të tëra. Kjo nuk është thjesht një kthim pas në kohë; është një përpjekje për ta detyruar kujtesën të flasë. Dhe ajo, si gjithmonë, nuk flet pa çmim.
Mua personalisht, filmi më fitoi që në mënyrën si e trajton hetimin: jo si garë për të zbuluar “kush e bëri”, por si një proces ku çdo detaj i vogël peshon më shumë se një skenë e madhe. Në Prishtinë, Tiranë apo Shkup, ku publiku shpesh lidhet fort me drama që kanë nerv emocional e moral, kjo qasje bie menjëherë në sy. Nuk është zhurmë. Është ngulmim.
Premisa: krimi si plagë, jo si enigmë e thatë
Përmbledhja zyrtare e filmit e bën të qartë boshtin: Benjamín, një hetues i pensionuar, përpiqet të gjejë kuptim në një rast të vjetër, atë të një nuseje të përdhunuar dhe të vrarë, me ndihmën e një ish-kolegjeje, gjykatëses Irene. Kaq mjafton për të kuptuar se filmi nuk e ndërton tensionin vetëm mbi misterin kriminal. Ai e shtrin atë mbi kujtesën, fajin, mungesën e drejtësisë dhe mënyrën si njerëzit mbeten të lidhur me një ngjarje shumë kohë pasi ajo ka ndodhur.
Kjo është arsyeja pse filmi funksionon edhe sot. Ai e përdor zhanrin thriller si kornizë, por thelbi është dramë njerëzore. Nuk e ndjen si një rast i ftohtë dosjesh, por si një plagë që nuk shërohet dot me kalimin e viteve. Dhe kjo e bën rrëfimin më të rëndë se sa duket në pamje të parë.
Regji e qetë, tension i padukshëm
Juan José Campanella e drejton filmin me dorë të sigurt dhe me një disiplinë që i shkon shumë materialit. Nuk ka shpërthime të panevojshme, nuk ka dëshirë të dukshme për të bërë përshtypje me çdo kusht. Toni mbetet i përmbajtur, por nën atë qetësi ndien një puls të vazhdueshëm. Filmi e ndërton tensionin si dikush që shtrëngon grushtin ngadalë. Pikërisht për këtë funksionon.
Si mister dhe thriller, ai nuk ecën vetëm mbi kthesa. Ecën mbi pritje. Si dramë, nuk kërkon të qajë me zë të lartë; kërkon të të mbajë të përfshirë në peshën morale të çdo vendimi. Kjo më pëlqeu shumë, sepse shmang melodramën e tepruar dhe i lë personazhet të mbajnë barrën vetë. Në një farë mënyre, filmi sillet me emocionin si një gjykatës i rreptë: nuk e fal lehtë, por as nuk e ekspozon kot.
Edhe ritmi i gjatë prej 130 minutash e shërben këtë ndërtim. Nuk më bezdisi gjatë, sepse ka një logjikë të brendshme të fortë; por as nuk është film që ta shohësh me një sy mbi telefon. Kërkon përqendrim. Dhe e shpërblen atë.
Personazhe që mbajnë më shumë se komploti
Kasti kryesor i jep filmit një gravitet të veçantë. Ricardo Darín si Benjamín Espósito e mban boshtin emocional me një prani të heshtur, ndërsa Soledad Villamil si Irene Menéndez Hastings i jep historisë një ekuilibër të nevojshëm mes intelektit dhe ndjeshmërisë. Pablo Rago, Javier Godino, Guillermo Francella dhe Carla Quevedo plotësojnë një ansambël që e bën botën e filmit të duket e jetuar, jo e sajuar me dorë të ftohtë.
Filmi nuk i trajton personazhet si figura funksionale të një enigme. Ata mbeten njerëz me barrë, me kujtime, me heshtje. Dhe këtu qëndron forca e tij më e madhe: e bën krimin të duket më i madh sepse e shikon nga brenda plagës, jo vetëm nga jashtë rrethanave.
Për kë është kjo histori e errët dhe e mençur
Kush kërkon aksion të shpejtë, kthesa të zhurmshme dhe ritëm pa frymëmarrje, ndoshta do ta ndiejë këtë film më të rëndë nga sa do të donte. Por për ata që duan mister me peshë morale, dramë të shkruar me kujdes dhe një thriller që nuk e shet trukun si qëllim më vete, El secreto de sus ojos është shumë i fortë. Ia vlen sidomos për publikun që vlerëson filma ku historia mbetet në mendje edhe pasi ekranit i bie drita.
Mua më duket edhe sot një prej atyre filmave që nuk i kanë humbur dhëmbët. Vlerësimet e larta në IMDb, Rotten Tomatoes dhe Metacritic nuk më duken të rastësishme, sepse filmi ka një ekuilibër të rrallë mes emocioni, strukturës dhe kujtesës historike personale. E ndjen klasikun pa e parë si send muzeu. Dhe kjo është shumë.
Verdikti im
El secreto de sus ojos mbetet një thriller-dramë e menduar me zgjuarsi, e luajtur me peshë dhe e drejtuar me maturi. Nuk e kërkon vëmendjen me britmë; e fiton me ngulm. Për mua, është nga ata filma që e kanë kaluar kohën jo sepse janë bërë më të zhurmshëm, por sepse kanë mbetur të saktë në thelbin e tyre. Ia vlen të rishikohet edhe sot, sidomos kur ke qejf një histori që të lë me mendime të pashlyeshme.
Vlerësimi im: 4.5/5 yje
Pikat e forta
- Regji e përmbajtur dhe e sigurt.
- Aktrim i fortë nga ansambli kryesor.
- Përzien misterin me dramën morale.
- Tension që rritet pa zhurmë.
Pikat e dobëta
- Ritëm i gjatë për disa shije.
- Kërkon përqendrim të plotë.
- Mund të duket i rëndë për ata që duan thriller më të shpejtë.
Shkruar mbi të dhëna faktike nga redaksia e TitraShqip. Shpreh opinionin e autorit dhe nuk përmban as nuk promovon burime për shikim apo shkarkim.
Artikulli i radhës
The Queen’s Gambit, seriali që e ktheu shahun në dramë pop
Në një jetimore të viteve ’50, një vajzë e re zbulon një talent të jashtëzakonshëm për shah dhe hyn në një rrugë të çuditshme drejt famës, ndërsa lufton edhe me varësinë. The Queen’s Gambit doli më 23 tetor 2020 si dramë e shkurtër, e mbyllur në një sezon, dhe mbetet një nga serialet më të kujtuara të atij viti.
Lexo më tej
Hocus Pocus: një Halloween që s’plaket
Tre motra shtriga, një Salem i zymtë dhe një natë Halloween-i ku gjithçka del nga binarët: “Hocus Pocus” e ndërton lojën e vet mbi kaosin, humorin dhe magjinë familjare. Edhe sot, filmi mbetet një klasik i çuditshëm dhe i dashur, me ritëm të gjallë, figura që të ngelen në mendje dhe një shije nostalgjie që funksionon po aq mirë në ekran sa edhe në kujtesë.
Arcane: kur animacioni u bë dramë e madhe politike
Në Piltover dhe Zaun, gjithçka nis me një përplasje mes dy motrave dhe vazhdon si një luftë e ftohtë mes teknologjisë, magjisë dhe bindjeve. Arcane doli në 2021 dhe, edhe sot, mbetet një nga ato seriale që i mbajnë bashkë spektaklin vizual dhe dhimbjen njerëzore pa i rënë shkurt asnjërës.
Joker: kur kaosi mori fytyrë njerëzore
Në Gotham-in e viteve ’80, një njeri i thyer, i padukshëm për të gjithë, rrëshqiti dalëngadalë drejt dhunës dhe çmendurisë. Jokeri i Todd Phillipsit mbetet i rëndësishëm edhe sot sepse e kthen spektaklin e krimit në një studim të ftohtë për izolimin, përçmimin dhe shpërbërjen e një shoqërie që nuk di kë të shohë e kë të lërë pas.