Joker: kur kaosi mori fytyrë njerëzore

Gotham-i si pasqyrë e një shoqërie të lodhur

Premisa është e thjeshtë në sipërfaqe, por e ngarkuar në thelb. Arthur Fleck, i luajtur nga Joaquin Phoenix, endet mes punëve të paqëndrueshme, kujdesit për nënën dhe ëndrrës së zbehtë për skenë. Todd Phillips e vendos atë në një qytet ku sistemi duket se ka dështuar tërësisht; jo në mënyrë abstrakte, por në detaje të vogla, në fytyra të mpira, në hapa të rëndë, në një atmosferë që të kujton edhe lagje të caktuara ballkanike kur varfëria dhe nervozizmi bashkëjetojnë në të njëjtin korridor.

Filmi punon me zhanret krim, thriller dhe dramë pa u mbyllur plotësisht në asnjërin prej tyre. Ka tension kriminal, po; ka një puls thriller-i, po; por mbi të gjitha ka tronditjen e një drame që e sheh rënien psikologjike si proces, jo si kthesë të beftë. Kjo qasje e mban historinë të rëndë. Dhe e sinqertë.

Kur regjia nuk kërkon simpati, por përballje

Regjia e Phillipsit është e disiplinuar në ton. Ai nuk i jep filmit ngjyra të buta, as rrugëdalje të lehta. Çdo skenë duket sikur të shtyn më afër një muri që ngushtohet. Kjo më pëlqeu. Nuk e prisja që një film i tillë të mbante kaq mirë ekuilibrin mes realizmit të ashpër dhe stilizimit të qartë, sepse shpesh këto dy gjëra përplasen dhe e prishin njëra-tjetrën. Këtu, përkundrazi, bashkëjetojnë.

Toni është i errët, por jo thjesht për efekt. Errësira shërben si gjuhë e filmit. Ajo ndihmon të kuptohet se pse ky personazh nuk po përjeton vetëm krizë personale, por po thithet nga një ambient që e nxit prishjen. Ky është edhe një nga arsyet pse filmi mbetet i rëndësishëm sot: ai flet për vetminë, poshtërimin dhe spektaklin e dhunës në një mënyrë që nuk ka nevojë për vitin 2019 për të qenë e gjallë.

Joaquin Phoenix dhe pesha e trupit

Nuk ka kuptim ta shmangim të dukshmen: filmi mbahet shumë mbi Joaquin Phoenix. Performanca e tij e kthen Arthur Fleck-un në një figurë që njëkohësisht të tërheq dhe të shqetëson. Lëvizjet, shikimi, mënyra si ndryshon frymëmarrja dhe si e bart trupin në hapësirë, e bëjnë personazhin të ndihet real në çdo çast. Ai nuk luan thjesht çmenduri; ai luan një njeri që po shkëputet copë-copë nga çdo mekanizëm normal i jetës.

Robert De Niro, Zazie Beetz, Frances Conroy, Brett Cullen dhe Shea Whigham e plotësojnë botën përreth tij pa e zbutur qendrën e filmit. Secili prej tyre shërben si pjesë e një sistemi ku Arthur Fleck nuk gjen dot vend. Dhe pikërisht këtu filmi e godet më fort: nuk e paraqet kaosin si gjë magjike, por si pasojë.

Për kë mbetet i vlefshëm ky film

Joker i flet më shumë atij shikuesi që kërkon dramë psikologjike, atmosferë të rëndë dhe personazhe të shkruar me këmbëngulje. Kush pret argëtim të lehtë do të dalë i lodhur. Kush kërkon ritëm të butë apo ngushëllim, po ashtu. Por për ata që duan një film që hap debat për kufirin mes traumës, përçmimit shoqëror dhe dhunës së lindur nga rrënojat, ai mbetet material i fortë.

Mua më duket se filmi ia vlen edhe sot sepse nuk ka dalë nga moda e temës; përkundrazi, e ka kapur një nerv që ende pulson. Në familjet tona, kur dikush “mbyllet në vete”, shpesh e quajmë dobësi. Ky film e kthen atë mbyllje në alarm. Jo si justifikim, por si paralajmërim.

Verdikti im, pa e zbutur tehun

Joker është një film i rëndë, i menduar dhe i ndërtuar me kontroll të hekurt. Nuk ma jep rehati, dhe pikërisht kjo është arsyeja pse e respektoj. Ka momente kur më bezdisi me ngadalësinë e vet të qëllimshme, por ajo ngadalësi i shërben natyrës së tij; filmi nuk do të vrapojë drejt shpërthimit, do të të bëjë ta ndjesh peshën e rrugës deri aty.

Për mua, mbetet një nga ato tituj që nuk shihen vetëm për historinë, por për gjendjen që lënë pas. Dhe kjo gjendje nuk është e lehtë. Është e pakëndshme, shpesh e ashpër, por e fortë. Ia vlen, besoj, sidomos sot kur vazhdojmë të flasim për krizë sociale, vetmi dhe dhunë sikur të ishin lajme të ndara, jo pjesë e së njëjtës panoramë.

Vlerësimi im: 4.5/5 yje

• Atmosferë e errët dhe e qëndrueshme.
• Performancë shumë e fuqishme e Joaquin Phoenix.
• Trajton me peshë izolimin dhe degradimin shoqëror.
• Mbështetet më shumë te gjendja sesa te spektakli.