“Estômago”: oreksi, pushteti dhe instinkti i mbijetesës

Kur gatimi bëhet gjuhë pushteti

Premisa e Estômago Është e thjeshtë, por e mençur: Raimundo Nonato gjen te gatimi një mënyrë alternative për të ecur përpara në një botë grabitqare, dhe ndërsa aftësitë e tij rriten, rriten edhe rreziqet, ambiciet dhe lidhjet që e tërheqin në drejtime të papritura. Kjo është një fabul gastronomike për ambicien dhe mbijetesën, por nuk e përdor kurrë kuzhinën si zbukurim. Ajo është vetë arena.

Këtu filmi fiton menjëherë një identitet të fortë. Nuk kemi të bëjmë me një dramë kulinare të butë, as me një krim klasik të ftohtë. Tonaliteti lëviz mes humorit, misterit dhe një tensioni të heshtur që shfaqet nën sipërfaqe, si yndyra që noton mbi një lëng të valuar. Dhe pikërisht ky përzierje e bën filmin interesant: ai nuk të jep një shije të pastër, por një recetë me kontraste.

Marcos Jorge e drejton materialin me dorë të sigurt. Nuk e tepron me shpjegime, as nuk e zbukuron botën e vet. Ai e ndërton narrativën si një proces gatimi: hapa të vegjël, përbërës të matur, dhe një ndjesi të vazhdueshme se diçka po ziehet poshtë kapakut. Kjo qasje e mban filmin të disiplinuar, edhe kur ai luan me absurditetin ose me kthesa që duan të surprizojnë.

Humor i zi, ritëm i saktë, shije e hidhur

Ajo që më pëlqeu më shumë është se filmi nuk zgjedh kurrë një ton të vetëm. Ai ecën mes komedisë dhe kërcënimit, dhe kjo lëvizje e bën të paparashikueshëm. Në disa momente, një situatë mund të duket pothuajse qesharake; në të tjerat, i njëjti univers të ngushtohet aq shumë sa të lë pa frymë. Ky ritëm i dyfishtë i shkon shumë një historie ku dëshira për t’u ngjitur lart nuk është kurrë e pastër.

TMDB e vlerëson 7.9/10 dhe IMDb 7.8/10, me një pritje që tregon se filmi ka gjetur një audiencë të qëndrueshme. Nuk është vështirë ta kuptosh pse. “Estômago” ka një koncept të qartë dhe e zhvillon me vetëbesim, pa rënë në moralizime të drejtpërdrejta. Ai nuk të thotë çfarë të mendosh; të lë ta ndjesh vetë se sa e brishtë është linja mes talentit dhe manipulimit.

Edhe interpretimet e kastit kryesor e mbajnë peshën e filmit. João Miguel e mbart Raimundo Nonato-n me një përzierje naiviteti dhe vendosmërie që funksionon shumë mirë. Fabiula Nascimento, Babu Santana, Carlo Briani, Zeca Cenovicz dhe Marco Zenni e zgjerojnë këtë univers me figura që nuk duken kurrë si dekor. Secili duket i futur në një sistem ku oreksi nuk është vetëm biologjik. Është social. Është moral. Është fatkeqësisht njerëzor.

Më bezdisi vetëm fakti që filmi ndonjëherë lë një distancë të ftohtë mes publikut dhe personazheve. Kjo distancë është pjesë e lojës së tij, por jo gjithmonë i shkon për shtat emocioneve që kërkon të ndërtojë. Megjithatë, kjo nuk e rrëzon. E bën pak më të sertë. Dhe ndoshta kjo sertësi është pikërisht pika e saj më karakteristike.

Për kë e ka ende dhëmbin ky film

“Estômago” I flet atij shikuesi që pëlqen filma me ide të qarta dhe formë të zgjuar. Është për këdo që kërkon një dramë me humor të errët, për ata që duan krim pa klishe të zhurmshme, dhe për shikuesit që e vlerësojnë një histori ku detaji i përditshëm shndërrohet në simbol. Ia vlen, besoj, sidomos nëse të pëlqen kur një film nuk të shërben gjithçka të gatuar, por të lë të shijosh erëzat një e nga një.

Ka edhe një arsye pse ky titull mbetet i rëndësishëm sot: sepse ende flet për ambicien si instinkt mbijetese. Në një botë ku njerëzit konkurrojnë për hapësirë, status dhe dukshmëri, filmi e kthen ushqimin në metaforë të qartë të etjes për përparim. Dhe kjo nuk e ka humbur asnjë pikë force.

Si atmosferë, “Estômago” ka atë cilësinë që të kujton një darkë të vonë pas një dite të gjatë, kur tavolina nuk është vetëm vend ngrënieje, por vend negocimi, tensioni dhe zbulimi. Një film i tillë nuk hahet shpejt. Duhet përtypur. Dhe mbetet gjatë.

Shija përfundimtare

Unë do ta quaja një sukses të mençur, të çuditshëm dhe me shumë personalitet. Jo perfekt. Por shumë i gjallë. “Estômago” e di saktësisht çfarë po bën: ndërton një botë ku gatimi, dashuria dhe mbijetesa shihen përmes të njëjtit objektiv, dhe e bën këtë me një vetëdije stilistike që nuk shpërndahet kot. Për mua, ky është një film që rri më gjatë në mendje sesa në ekran.