“La dolce vita”: klasiaku i Fellinit që mbetet ende i gjallë
E shfaqur për herë të parë më 5 shkurt 1960, “La dolce vita” e Federico Fellinit mbetet një nga filmat më të rëndësishëm të kinemasë evropiane. Me kombinimin e komedisë dhe dramës, filmi ndjek gazetarin Marcello në një Romë të ndarë mes shkëlqimit shoqëror dhe boshllëkut personal, duke ruajtur sot e kësaj dite një fuqi të rrallë vëzhgimi.
“La dolce vita” doli më 5 shkurt 1960 dhe prej atëherë është kthyer në një prej atyre filmave që nuk i përkasin vetëm historisë së kinemasë, por edhe mënyrës si flitet për modernitetin, famën dhe zbrazëtinë që fshihet pas shkëlqimit. Udhëtim episodik i Romës. Me zhanër komedi dhe dramë, filmi sot mbetet klasik, i rilexueshëm dhe ende i mprehtë për publikun që kërkon të kuptojë si funksionon shoqëria e spektaklit. Vlerësimet e larta në IMDb, Rotten Tomatoes dhe Metacritic tregojnë vetëm një pjesë të ndikimit të tij; pjesa tjetër është fakti që filmi vazhdon të diskutohet si një pasqyrë e parehatshme e jetës moderne.
Fellini, Marcello Mastroianni dhe një Romë që s’është thjesht qytet
Regjisori Federico Fellini e ndërtoi “La dolce vita” si një vepër të hapur ndaj vëzhgimit dhe interpretimit, pa e kufizuar historinë në një konflikt të vetëm. Marcello Mastroianni shkëlqen. Anita Ekberg, Anouk Aimée, Yvonne Furneaux, Magali Noël dhe Alain Cuny e pasurojnë këtë botë me prani që e bëjnë filmin të lëvizë mes tërheqjes, boshllëkut dhe dyshimit. Kjo është arsyeja pse filmi nuk funksionon vetëm si histori, por si gjendje shpirtërore.
Për publikun shqiptar, kjo vepër ka interes të veçantë sepse temat e saj janë ende të njohshme: etja për status, joshja e figurave publike, lodhja nga shfaqja dhe tensioni mes jetës private dhe asaj që projektohet për sy të tjerëve. I duket çuditërisht bashkëkohor. Në këtë kuptim, “La dolce vita” mbetet një titull që ia vlen të rishikohet jo vetëm për hijeshinë e tij formale, por edhe për mënyrën si e trajton krizën e identitetit në një botë plot zhurmë.
Pse mbetet i rëndësishëm sot
Me kohëzgjatje prej 174 minutash, filmi i Fellinit kërkon durim, por shpërblen me një ritëm që ndërtohet mbi episode dhe gjendje, jo mbi ngjarje të ngutshme. Kjo e mban gjallë. Suksesi kritik dhe vlerësimet e larta e kanë vendosur prej kohësh në radhën e filmave klasikë, por rëndësia e tij nuk vjen vetëm nga reputacioni. Ajo vjen nga mënyra si filmi arrin të mbetet i qartë, i bukur dhe i pakëndshëm njëkohësisht.
Për shikuesin shqiptar, “La dolce vita” është një kujtesë se kinemaja e madhe nuk plaket kur flet me saktësi për mekanizmat e shoqërisë. Kjo është historia e një njeriu që synon të bëhet shkrimtar serioz, por mbetet i kapur mes shkëlqimit dhe rutinës, si dhe mes dëshirës për kuptim e tundimit për t’u zhytur në sipërfaqe. Në këtë pikë, filmi i Fellinit nuk mbetet thjesht një klasik italian, sepse vazhdon të flasë edhe sot, pasi njerëzit, bashkë me iluzionet e tyre, rikthehen vazhdimisht në forma të ngjashme, pavarësisht dekadave që kalojnë.
Ku mund ta shikoni
Platforma zyrtare në Kosovë, Shqipëri, Maqedoni të Veriut dhe Mal të Zi (JustWatch/TMDB). TitraShqip nuk hoston dhe nuk linkon video.
Shkruar mbi të dhëna faktike nga redaksia e TitraShqip. Shpreh opinionin e autorit dhe nuk përmban as nuk promovon burime për shikim apo shkarkim.
Artikulli i radhës
Guillermo del Toro’s Pinocchio: përralla e errët që nuk i shmanget hijes
“Guillermo del Toro’s Pinocchio” doli më 2022 dhe e rimerr një histori të njohur për ta kthyer në një reflektim të zymtë për dashurinë, bindjen dhe frikën e kohëve të errëta. Me animacion, fantazi dhe dramë të ndërthurura me mjeshtëri, filmi mbetet një nga ato vepra që nuk kërkojnë të të ledhatojnë, por të të lënë shenjë.
Lexo më tej
„Vertigo“: thriller-i i Hitchcock-ut që mbetet i pakapërcyeshëm
E publikuar më 28 maj 1958, „Vertigo“ e Alfred Hitchcock-ut mbetet një nga filmat më të famshëm të misterit dhe psikologjisë së obsesionit. Me James Stewart dhe Kim Novak në qendër, kjo histori e një detektivi të tërhequr nga një grua enigmatike vazhdon të intrigojë edhe sot për shkak të tensionit, atmosferës dhe ankthit që ndërton me mjeshtëri.
The Wild Robot: një përrallë moderne që mbetet e freskët
Ekrani i animuar i Chris Sanders solli më 12 shtator 2024 The Wild Robot, një film familjar, sci-fi dhe aventurë që e ndjek robotin Roz në një ishull të pabanuar. Me zërat e Lupita Nyong'o, Pedro Pascal dhe Kit Connor, filmi u bë shpejt një nga titujt më të përfolur të vitit për ndjeshmërinë dhe energjinë vizuale që mbart.
“Before Sunrise”: 31 vjet më pas, nata që ndryshoi romancën në kinema
“Before Sunrise” doli më 27 janar 1995 dhe mbetet një nga filmat më të dashur të zhanrit dramatik-romantik. Richard Linklater ndërtoi një histori të thjeshtë në pamje të parë, por jashtëzakonisht të gjallë në ndjesi: një takim i rastësishëm në tren shndërrohet në një shëtitje nate në Vjenë, ku fjala, heshtja dhe afërsia bëhen vetë ngjarja.