Roman Holiday: ikja e një princeshe që mbeti klasike
Në Romë, një princeshë e lodhur nga protokolli del për një natë dhe bën rrugë si çdo njeri i thjeshtë; aty nis edhe magjia e Roman Holiday. Filmi i William Wyler-it, i dalë më 26 gusht 1953, përzien romancën, komedinë dhe dramën me një lehtësi që ende funksionon sot. Për publikun shqiptar, mbetet një kujtesë elegante se liria shpesh ka çmim.
Më 26 gusht 1953, Roman Holiday doli në kinema dhe, edhe pas 73 vjetësh, ende mban një freski që shumë filma më të rinj do ta kishin zili. Nën regjinë e William Wyler-it, kjo romancë-komedi-dramë u mbështet mbi një ide të thjeshtë, por shumë njerëzore: një princeshë e mbytur nga protokolli largohet për një natë nga detyrimet e saj dhe përfundon në Romën që s’ua fal lehtë ëndërrimtarëve. Mua personalisht, më duket pikërisht ky kontrast që e bën filmin të mos plaket. Dhe nuk ka nevojë për zbukurime të tepërta.
Audrey Hepburn në rolin e Princeshës Ann dhe Gregory Peck si Joe Bradley e mbajnë filmin mbi një ekuilibër të rrallë mes hijeshisë dhe përmbajtjes, mes flirtit dhe trishtimit të butë. Eddie Albert, Hartley Power, Harcourt Williams dhe Margaret Rawlings e plotësojnë botën e filmit pa e rënduar atë, ndërsa vetë përmbledhja zyrtare e vendos qartë motorin dramatik: një gazetar amerikan e gjen princeshën, e fsheh për siguri, pastaj zbulon identitetin e saj dhe e kthen gjithçka në lojë profesionale që shpejt përzihet me ndjenjat. Kjo është një histori e njohur në letër, por jo në ekzekutim. Atje qëndron forca.
Romë, protokoll dhe një natë lirie
Filmi punon me një ide që sot ende ndihet e afërt për publikun shqiptar: sa shpesh njeriu, qoftë edhe pa kurorë, lodhet nga rolet që i kërkojnë të jetë gjithnjë i drejtë, i sjellshëm dhe i kontrolluar? Këtë tension Roman Holiday e shndërron në lëvizje të përditshme, në rrugë, skuta dhe pamje qyteti që e bëjnë Romën jo dekor, por hapësirë çlirimi. Nuk është film që ulërin. Është film që rrjedh.
Pikërisht aty qëndron arsyeja pse filmi mbetet i rëndësishëm edhe sot: ai nuk e sheh romancën si stoli, por si një takim midis detyrës dhe dëshirës, midis imazhit publik dhe njeriut privat. Për mua, kjo është më moderne se shumë histori të reja që përpiqen të duken të tilla me çdo kusht. Wyler e mban tonin të pastër, ndërsa struktura e tij i jep hapësirë aktorëve të mos luajnë vetëm ndjenjën, por edhe hezitimin, çka e bën dramën më të besueshme. Dhe kjo s’është gjë e vogël.
Pse mbetet me peshë për sot
Për një publik shqiptar, sidomos atë që e njeh mirë shijen e filmit të vjetër nga televizori familjar apo nga bisedat për kinemanë klasike në Tiranë, Prishtinë e Shkup, Roman Holiday ka një tërheqje të veçantë. Ai të kujton se eleganca nuk vjen nga zhurma, por nga përmbajtja; se kimia mes dy aktorëve mund të mbajë një film të tërë; dhe se një histori e thjeshtë, kur është e ndërtuar me kujdes, mund të jetojë gjatë. Në këtë sens, filmi është edhe një mësim për ritmin dhe disiplinën e rrëfimit. Pa bujë. Pa stërhollime boshe.
Me vlerësime shumë të larta në IMDb, Rotten Tomatoes dhe Metacritic, si edhe me 3 Oscar sipas të dhënave të dhëna, filmi e ka fituar prej kohësh vendin e vet në kujtesën e kinemasë. Por vlera e tij nuk qëndron vetëm te statistikat. Qëndron te mënyra si i bashkon romancën, humorin dhe një pikë hidhërimi, duke mos e lënë asnjë element të dominojë krejtësisht. Në fund, ky është një klasik që i flet ende një audience që kërkon histori me shpirt, jo vetëm me shkëlqim.
Shkruar mbi të dhëna faktike nga redaksia e TitraShqip. Shpreh opinionin e autorit dhe nuk përmban as nuk promovon burime për shikim apo shkarkim.
Artikulli i radhës
Ford v Ferrari: gara, egoja dhe çmimi i shpejtësisë
“Ford v Ferrari” mbetet nga ata filma që i rezistojnë kohës pa u zbehur, sepse nuk flet vetëm për makina, por për krenari, presion dhe marrëdhënie njerëzore nën timon. I publikuar më 13 nëntor 2019, filmi i James Mangold bashkon Matt Damon dhe Christian Bale në një duel të ndezur që ende funksionon sot me të njëjtën fuqi.
Lexo më tej
Sherlock: kur Londra e shekullit XXI u bë terren për një mendje të ftohtë
Kur Sherlock doli në 2010, ai nuk e ringjalli thjesht një emër klasik; e zhvendosi misterin e Arthur Conan Doyle në një Londër të sotme, me ritmin, ankthin dhe ironinë e epokës digjitale. Seriali i Mark Gatiss dhe Steven Moffat mbeti i fuqishëm sepse e bëri inteligjencën, vëzhgimin dhe shokun njerëzor po aq dramatik sa vetë krimi.
Some Like It Hot: komedia që s’e ka humbur thumbin
Në Çikagon e Prohibicionit, dy muzikantë futen në telashe pasi bëhen dëshmitarë të një vrasjeje mafioze, dhe ikja e tyre i çon drejt një maskimi të famshëm që e ka bërë filmin të mbetet i gjallë edhe sot. Some Like It Hot doli më 19 mars 1959 dhe, me Billy Wilder në regji, bashkoi komedinë, romancën dhe krimin në një ritëm që ende funksionon.
Ford v Ferrari: gara, egoja dhe çmimi i shpejtësisë
“Ford v Ferrari” mbetet nga ata filma që i rezistojnë kohës pa u zbehur, sepse nuk flet vetëm për makina, por për krenari, presion dhe marrëdhënie njerëzore nën timon. I publikuar më 13 nëntor 2019, filmi i James Mangold bashkon Matt Damon dhe Christian Bale në një duel të ndezur që ende funksionon sot me të njëjtën fuqi.