Some Like It Hot: komedia që s’e ka humbur thumbin
Në Çikagon e Prohibicionit, dy muzikantë futen në telashe pasi bëhen dëshmitarë të një vrasjeje mafioze, dhe ikja e tyre i çon drejt një maskimi të famshëm që e ka bërë filmin të mbetet i gjallë edhe sot. Some Like It Hot doli më 19 mars 1959 dhe, me Billy Wilder në regji, bashkoi komedinë, romancën dhe krimin në një ritëm që ende funksionon.
Kur një film i vitit 1959 vazhdon të përmendet me të njëjtin respekt si në kinemanë klasike, si në bisedat e adhuruesve të filmit në Tiranë, Prishtinë apo Shkup, atëherë kemi të bëjmë me diçka që i ka rezistuar kohës pa u bërë muze. Some Like It Hot doli më 19 mars 1959 dhe sot mbetet një nga komeditë më të njohura amerikane, me regjinë e Billy Wilder-it, një kast që e mban filmin në lëvizje dhe një ide qendrore që ende tingëllon e guximshme.
I vendosur në Çikagon e epokës së Prohibicionit, filmi ndjek dy muzikantë, Joe dhe Jerry, të cilët dëshmojnë një vrasje mafioze dhe detyrohen të largohen nga shteti duke u fshehur në një orkestër vetëm me gra, të maskuar si Josephine dhe Daphne. Tingëllon si farsë, dhe është pikërisht aty forca e tij. Por, nën komedi, filmi i Wilder-it e mban gjithnjë të gjallë rrezikun, dëshirën dhe lojën me identitetin, ndërsa unë e shoh si një rast të rrallë filmi që qesh me gjithçka, por nuk shpërbëhet kurrë.
Romancë, krim, tension. Dhe kjo e bën filmin ende të freskët, sidomos për publikun që e njeh mirë humorin e hollë, jo vetëm gag-un e zhurmshëm.
Bilanci mes maskimit dhe lojës me identitetin
Tek Some Like It Hot, maskimi nuk është thjesht marifet komik. Ai e zgjeron lojën përmes mënyrës se si personazhet perceptohen nga të tjerët, si e ndërtojnë sjelljen përpara botës dhe si, nën presion, përpiqen të gjejnë dalje nga rrethanat që i shtypin. Në këtë kuptim, filmi është më modern sesa duket në pamje të parë, sepse qesh me rolet shoqërore dhe me pritjet që u vihen njerëzve, një temë që sot nuk tingëllon fare e plakur.
Performancat e Tony Curtis-it dhe Jack Lemmon-it janë shtylla të kësaj loje. Curtis dhe Lemmon shkëlqejnë. Marilyn Monroe si Sugar Kane Kowalczyk sjell një prani që e ngroh filmin, ndërsa George Raft, Pat O'Brien dhe Joe E. Brown e mbajnë anën tjetër të historisë me gravitet ose humor sipas rastit. Mua personalisht më duket se kjo përzierje kastesh është arsyeja pse filmi nuk mbetet vetëm kuriozitet historik.
Pse ky klasik i flet ende publikut shqiptar
Për publikun shqiptar, veçanërisht për ata që janë rritur me komeditë që shikohen në familje dhe komentohen me zë të lartë në sallon, ky film ka diçka shumë të njohur: personazhe që improvizojnë për të mbijetuar, duke e kthyer hallin në humor. Ka edhe një aromë të fortë kinemaje klasike që nuk varet nga efekti, por nga dialogu, ritmi dhe aktorët. Dhe kjo, besoj, i flet mirë një audience që e vlerëson kur komedia nuk e ul nivelin vetëm për të nxjerrë të qeshura të shpejta.
Faktet e vlerësimit e mbështesin edhe sot këtë status: 8.1 në TMDB, 8.2 në IMDb, 95% në Rotten Tomatoes dhe 98/100 në Metacritic. Filmi ka fituar edhe 1 Oscar, ndërsa në total numëron 11 fitore dhe 13 nominime sipas IMDb. Këto shifra nuk e shpjegojnë plotësisht pse funksionon, por tregojnë se reputacioni i tij nuk është ndërtuar rastësisht. Është një klasik që ka ruajtur humorin, hijeshinë dhe një lloj zgjuarsie që nuk plaket lehtë.
Shkruar mbi të dhëna faktike nga redaksia e TitraShqip. Shpreh opinionin e autorit dhe nuk përmban as nuk promovon burime për shikim apo shkarkim.
Artikulli i radhës
Schindler's List: kujtesë që nuk zbehet
Në pak orë film, Steven Spielberg e kthen historinë e Oskar Schindler-it në një provë të rëndë për sy, nerva dhe kujtesë. Schindler's List doli në vitin 1993, por pesha e saj nuk ka humbur; përkundrazi, sot lexohet edhe si rikujtim se si humanizmi mund të lindë në mes të errësirës më të madhe.
Lexo më tej
“Le Comte de Monte-Cristo”: hakmarrja që mbetet aktuale edhe sot
Kur një histori e shkruar për tradhti, burgim dhe hakmarrje kthehet me këtë peshë vizuale, ajo nuk tingëllon si thjesht një adaptim tjetër klasik. “Le Comte de Monte-Cristo” doli më 28 qershor 2024 dhe, me Pierre Niney në qendër, e ringjalli me forcë një mit letrar që ende flet për padrejtësinë, ambicien dhe çmimin e besimit të thyer.
Sherlock: kur Londra e shekullit XXI u bë terren për një mendje të ftohtë
Kur Sherlock doli në 2010, ai nuk e ringjalli thjesht një emër klasik; e zhvendosi misterin e Arthur Conan Doyle në një Londër të sotme, me ritmin, ankthin dhe ironinë e epokës digjitale. Seriali i Mark Gatiss dhe Steven Moffat mbeti i fuqishëm sepse e bëri inteligjencën, vëzhgimin dhe shokun njerëzor po aq dramatik sa vetë krimi.
Roman Holiday: ikja e një princeshe që mbeti klasike
Në Romë, një princeshë e lodhur nga protokolli del për një natë dhe bën rrugë si çdo njeri i thjeshtë; aty nis edhe magjia e Roman Holiday. Filmi i William Wyler-it, i dalë më 26 gusht 1953, përzien romancën, komedinë dhe dramën me një lehtësi që ende funksionon sot. Për publikun shqiptar, mbetet një kujtesë elegante se liria shpesh ka çmim.