The Avengers (2012) – filmi që e bashkoi kaosin

Premisa: botë në rrezik, ekip në provë

Sipas përmbledhjes zyrtare, një armik i papritur shfaqet dhe kërcënon sigurinë globale, ndërsa Nick Fury, drejtori i S.H.I.E.L.D.-it, detyrohet të kërkojë një ekip që ta kthejë botën nga buza e katastrofës. Kaq mjafton për të kuptuar se filmi nuk merret me hollësi të tepërta psikologjike; ai punon me urgjencë, me presion dhe me një ndjesi globi që po çahet nga mesi. Dhe funksionon.

Ajo që e mban gjallë është mënyra si ky kërcënim i madh nuk e zhduk individualitetin e secilit personazh. Përkundrazi, e nxjerr në pah. Iron Man flet si njeri që e ka zakon të sfidojë gjithçka, Captain America mban një qetësi që duket si disiplinë e vjetër, ndërsa Hulk-u dhe Thor-i sjellin energji të papërmbajtshme, secili me peshën e vet mitike. Filmi e kupton se publiku nuk po pret vetëm shpërthime; po pret përplasje karakteresh. Dhe aty bën bukurinë e vet.

Ritmi i Whedon-it dhe shija e zhanrit

Si film sci-fi, aksion dhe aventurë, The Avengers nuk kërkon të jetë i rafinuar në kuptimin e ngushtë të fjalës. Ai kërkon të jetë i lexueshëm, i gjallë dhe i vazhdueshëm. Regjia e Joss Whedon-it e ka një instinkt të qartë për balancë: skenat e dialogut nuk duken si pushim i detyruar, por si pjesë e lojës së madhe; skenat e aksionit nuk e mbysin identitetin e personazheve, por e rrisin atë. Kjo është punë e vështirë. Shumë filma të tillë bien në kurthin e zhurmës pa frymë. Ky jo.

Më pëlqeu fakti që filmi nuk e fsheh strukturën e tij të ndërtimit ekipor. Ai e pranon se po bashkon figura të ndryshme dhe e shfrytëzon këtë si motor dramatik. Herë-herë tonin e mban të lehtë, herë-herë e bën më kërcënues, por rrallë e humb kontrollin. Dhe kur kontrolli nuk humbet, spektakli fiton peshë. Nuk e prisja që një film kaq i madh, kaq i ngarkuar me pritshmëri, të dukej kaq i pastër në vijën e vet narrative.

Edhe pse është tashmë 14 vjet i vjetër, filmi nuk duket si relike. Ka një lloj energjie që i reziston plakjes më mirë se shumë prodhime të tjera të asaj periudhe. Ndoshta sepse nuk mbështetet vetëm te efekti, por te dinamika mes personazheve. Ndoshta sepse e kupton se një skuadër superheroike nuk mjafton të ekzistojë; duhet të ndihet sikur mund të shpërbëhet në çdo çast. Dhe këtu filmit i del hakut struktura e vet e disiplinuar.

Për kë e mban këtë peshë?

The Avengers i flet sidomos atij publiku që e do kinemanë spektakolare, por nuk e duron dot boshllëkun emocional. Është për ata që duan ritëm, përplasje, humor dhe një ndjesi se skena po mbushet me energji në çdo minutë. Për adhuruesit e Marvel-it është një gur themeli. Për shikuesit që zakonisht hyjnë në film me një farë dyshimi, mund të shërbejë si shembull se si një blockbuster mund të jetë edhe i zhurmshëm, edhe i saktë.

Nëse je nga ata që në familje e shohin filmin si rast për koment të vazhdueshëm — “ky e prishi gjithë planin”, “ai e ka më të fortë”, “prit se tani nis kaosi” — atëherë ky titull ta jep pikërisht atë lloj argëtimi kolektiv. Ka diçka shumë ballkanike në mënyrën si e ndjek një ekip që s’del dot pa u grindur, por që megjithatë duhet të funksionojë. Dhe kjo, për mua, është gjysma e sharmit.

Verdikti im sot

Si retrospektivë, The Avengers mbetet i rëndësishëm sepse nuk ishte vetëm një film me shumë heronj; ishte një provë se një film i tillë mund të ketë ritëm, qartësi dhe personalitet. Jo çdo element i tij është i rafinuar, dhe jo çdo skenë synon thellësi. Por filmi e di çfarë po bën, dhe e bën me siguri. Kjo më mjafton për ta quajtur një klasik modern të zhanrit superheroik.

E fortë në energji, e kthjellët në strukturë dhe ende e gjallë kur e sheh sot. Nuk është vetëm kujtim i një vale të madhe pop-kulture; është një film që e mban ende veten në këmbë.