The Deer Hunter: drama e luftës që mbetet plagë e hapur
Kur tre punëtorë çeliku marrin rrugën për në Vietnam, filmi i Michael Ciminos e kthen miqësinë, martesën e nxituar dhe traumën e kthimit në një rrëfim që nuk të lëshon lehtë. I dalë më 8 dhjetor 1978, The Deer Hunter mbetet një klasik i ashpër, i gjatë dhe i rëndë, por ende tepër i gjallë për publikun shqiptar që e njeh mirë hijen e luftës.
Një histori që nis në fabrikë dhe mbaron në plagë
Më 8 dhjetor 1978, The Deer Hunter doli si një film dramë-luftë me regji të Michael Ciminos, dhe prej atëherë nuk është lexuar kurrë thjesht si histori lufte. Tre punëtorë çeliku regjistrohen në ushtri dhe dërgohen në Vietnam; njëri lë pas një martesë të nxituar, ndërsa dy të tjerët mbajnë me vete një miqësi dhe një dashuri të përbashkët që lufta do t’ua thyejë përfundimisht. Mua personalisht, ky lloj fillimi më duket shumë më i frikshëm sesa një betejë e hapur, sepse goditja vjen që në jetën e zakonshme, aty ku gjithçka duket krejt normale. Dhe pikërisht aty filmi fiton peshë.
Me kohëzgjatje 183 minuta, The Deer Hunter kërkon durim. Por ky nuk është durim i kotë. Filmi i kthen minutat në presion emocional, duke e bërë kthimin nga fronti po aq të rëndë sa vetë nisja e luftës, një ndjesi që publiku ynë në Tiranë, Prishtinë apo Shkup e kap shpejt, sepse kujtesa e konflikteve nuk na është kurrë e largët.
Sot filmi mbetet i rëndësishëm edhe për një arsye tjetër: ka rezistuar ndaj kohës pa u bërë i butë. Shifra mbresëlënëse. Nuk të përkëdhel. Të vë përballë.
Kasti, regjisori dhe jehona e tyre në kujtesën e kinemasë
Michael Cimino e drejtoi filmin me një dorë që kërkon tension, heshtje dhe shpërthim emocional. Ai e mbështeti rrëfimin te një kast që sot duket si mini-histori e kinemasë amerikane: Robert De Niro si Michael Vronsky, Christopher Walken si Nikanor “Nick” Chevotarevich, John Savage si Steven Pushkov, Meryl Streep si Linda, John Cazale si Stan dhe George Dzundza si John. Nuk ka nevojë për stoli të tepërta kur emra të tillë mbajnë barrën e filmit mbi shpinë.
Funksionon.
Për publikun shqiptar, kjo listë ka një tërheqje të veçantë edhe sepse disa prej këtyre emrave janë bërë prej kohësh pjesë e gjuhës së përditshme të cinefilëve. De Niro dhe Streep, sidomos, mbeten referenca që i dëgjon të përmenden edhe në bisedat tona të zakonshme për filmin, sikur të ishin standarde krahasimi në një kafene në Prishtinë apo në një kinema të mbushur në Tiranë. Unë nuk e prisja që një film kaq i gjatë të ruante kaq shumë tension, por e bën. Dhe këtë e bën pa u mbështetur vetëm te lufta, por te çarjet mes njerëzve.
The Deer Hunter doli me reputacion të fortë edhe në çmime, pasi sipas të dhënave të dhëna ka fituar 5 Oscar dhe ka mbledhur 24 fitore e 27 nominime gjithsej. Këto shifra nuk e shterojnë domethënien e tij, por e tregojnë qartë se filmi nuk u pa si një dramë e zakonshme. Përkundrazi, u lexua si një vepër që e kapi traumën, miqësinë dhe humbjen me një ashpërsi të rrallë. Për mua, ky është saktësisht ai lloj filmi që ia vlen të rishikohet, sepse nuk të qetëson, por të shtyn të mendosh shumë më gjatë sesa zgjat vetë skena e fundit.
Shkruar mbi të dhëna faktike nga redaksia e TitraShqip. Shpreh opinionin e autorit dhe nuk përmban as nuk promovon burime për shikim apo shkarkim.
Artikulli i radhës
Hachi: A Dog's Tale — besnikëria që s’plaket
Një qen i humbur, një profesor i qetë dhe një lidhje që rritet pa zhurmë, derisa bëhet kujtesë e gjallë për durimin dhe besnikërinë. “Hachi: A Dog's Tale” mbetet nga ata filma që nuk bëjnë shumë bujë, por të kapin ngadalë dhe të lënë me një heshtje të gjatë pas fundit. Mua personalisht më preku pikërisht kjo thjeshtësi.
Lexo më tej
“Léon”: kur vrasësi i ftohtë u bë klasik i paharruar
Në vitin 1994, “Léon” doli si një përzierje e ashpër krimi, drame dhe aksioni që e vendosi Luc Besson-in në qendër të vëmendjes botërore. Sot, 32 vjet më vonë, filmi mbetet i fortë jo vetëm për ritmin dhe tensionin, por edhe për marrëdhënien e pazakontë mes Léon-it dhe Mathildës.
La vita è bella: klisheja e lumturisë që thyhet nga lufta
Në vitin 1997, Roberto Benigni solli një film që e ndërtoi humorin mbi një tragjedi historike dhe e ktheu një histori familjare në kujtesë të gjatë kinemaje. La vita è bella doli më 20 dhjetor 1997 dhe mbetet një përzierje e rrallë komedie e dhimbjeje, me një ton që ende provokon debat, lot dhe admiracion.
“Requiem for a Dream”: 26 vjet pas, një plagë që s’thahet
Në tetor të vitit 2000, “Requiem for a Dream” doli si një goditje e ftohtë në stomak: historia e katër banorëve të Coney Islandit, të kapur nga varësitë, u kthye shpejt në një nga filmat më të diskutuar të Darren Aronofskyt. Sot, 26 vjet më pas, filmi mbetet i rëndësishëm sepse e shikon shkatërrimin pa zbukurime, me një ashpërsi që ende ndihet shumë afër edhe për publikun shqiptar.