The Devils: ekstaza, pushteti dhe rrënimi
Në Francën e vitit 1634, një prift karizmatik, një murgeshë e fiksuar dhe një aparat pushteti që gëlltit gjithçka përplasen në një stuhi morale që s’merr frymë lehtë. The Devils e kthen historinë në zjarr, me Ken Russell-in që e trajton institucionin si skenë krize dhe trupin si fushëbetejë. Mua personalisht, filmi më mbeti si një rrëmujë madhështore që nuk të lë rehat.
Një trup që bëhet provë
Ka filma që hapen me një ide, dhe ka të tjerë që hyjnë menjëherë në mishin e saj. The Devils Bën pjesë te kjo e dyta. Në Francën e vitit 1634, historia e Father Urbain Grandier dhe e Sister Jeanne des Anges nuk shërben thjesht si premisë historike; ajo kthehet në një përplasje ku dëshira, besimi dhe pushteti ngatërrohen derisa dallimi mes tyre pothuajse zhduket.
Ken Russell nuk e trajton materialin si dramë kostumesh të qetë. Jo. Ai e shtyn gjithçka drejt një temperature të lartë, ku figura fetare, autoritetet dhe masa njerëzore duken të kapura në të njëjtën vrimë të errët. Kjo më pëlqeu menjëherë, sepse filmi nuk kërkon ta zbusë historinë; përkundrazi, e mpreh. Dhe në një vepër që zgjat 112 minuta, ai nuk humb kohë me mirësi të kota.
Premisa historike, por nervi është i sotëm
Pika e nisjes është e thjeshtë në letër: një prift karizmatik bëhet shënjestër e akuzave për shtrigëri që lindin nga një murgeshë e fiksuar, ndërsa zyrtarë kishtarë e shtetërorë e shfrytëzojnë rastin me një zell të frikshëm. Por filmi nuk ndalet te rrëfimi i një skandali të largët. Ai e përdor këtë histori për të studiuar se si institucionet ushqehen me frikë, si moralizmi bëhet armë, dhe si një komunitet mund të shtypet nga vetë gjuha që pretendon ta shpëtojë.
Ky nerv mbetet i gjallë edhe sot, pikërisht sepse filmi nuk sillet si muze. Ai është i gjallë, i ashpër, i çrregullt. Dhe po, ndonjëherë i pakëndshëm. Por kjo pakëndshmëri është pjesë e kuptimit të tij. Nuk e prisja që një film i vitit 1971 të ndihej kaq i paduruar në mënyrën se si e hedh spektatorin përballë hipokrizisë së veshur me solemnitet.
Regjia e Ken Russell-it si revoltë e kontrolluar
Regjia e Ken Russell-it është forca që e mban filmin në këmbë edhe kur gjithçka tjetër duket gati e pakontrolluar. Ai punon me një ton që lëkundet mes dramës historike, horrorit psikologjik dhe një satire të errët mbi autoritetin. Kjo përzierje mund të kishte dalë kaotike në mënyrë boshe, por këtu ka një logjikë të vetën: sa më shumë zmadhohet absurditeti i pushtetit, aq më shumë filmi fiton energji.
Russell nuk e sheh historinë si rend faktesh; ai e sheh si traumë në lëvizje. Prandaj skenat kanë një intensitet që nuk bie. Në vend që të kërkojë pastërti stilistike, ai zgjedh goditjen. Dhe mua personalisht më duket se kjo është arsyeja pse filmi ende të ngacmon: sepse nuk të lejon të rrish rehat, nuk të jep distancë, nuk ta fal qetësinë.
Horror pa përbindësha të zakonshëm
Si horror, The Devils Nuk mbështetet te truket e thjeshta. Ai e ndërton frikën nga njeriu, nga institucioni, nga manipulimi kolektiv. Këtu nuk ka nevojë për hijet klasike të zhanrit kur vetë procesi i akuzës është mjaftueshëm i tmerrshëm. Filmi e shtyn shikuesin drejt një ndjesie mbytjeje, sepse rreziku nuk vjen nga diçka e jashtme; ai lind brenda sistemit që pretendon se po e pastron botën.
Edhe aspekti historik nuk është zbukurim. Ai e jep filmit gravitet, por një gravitet të helmatisur. Më ngacmoi mënyra si kostumet, hapësirat dhe ritualet nuk duken dekorative, por si pjesë e një makinerie që konsumon njerëz. Është një dramë që mban erë tymi. Dhe nuk të lëshon.
Kush e duron këtë stuhi?
The Devils I drejtohet atyre që i duan filmat kur bëhen të pakomodë, kur refuzojnë t’i flasin shikuesit me edukatë. Nëse tërheqesh nga dramat historike me tension moral, nga filmat që sulmojnë hipokrizinë e pushtetit dhe nga veprat ku forma është po aq provokuese sa përmbajtja, këtu ke shumë për të marrë. Nëse kërkon ritëm të butë, ndarje të rregullt emocionale dhe një trajtim të qetë të temës, ky nuk është filmi yt.
Unë do ta krahasoja përjetimin me atë ndjesi që mbetet pas një shfaqjeje të zhurmshme në një kinema të mbushur plot: askush s’flet menjëherë, sepse filmi ende s’ka dalë nga trupi. Një punë e tillë nuk është për të gjithë. Por pikërisht aty fshihet fuqia e saj.
Verdikti im përfundimtar
Si retrospektivë, The Devils Mbetet një vepër që nuk e ka humbur thumbin. Ka aspak mirësjellje, shumë energji dhe një kurajë formale që rrallë shfaqet me kaq shpërthim. Jo çdo zgjedhje më bind plotësisht, dhe jo çdo moment ruan të njëjtën qartësi, por filmi fiton nga ambicia e tij dhe nga mënyra si e shndërron historinë në tronditje estetike e morale.
Për mua, ky është një klasik i vështirë, por i domosdoshëm. Nuk e shikova si një relike. E pashë si një akuzë ende aktive. Dhe kjo bën diferencën.
- Regji e guximshme dhe e papajtueshme me komoditetin.
- Përzierje e fuqishme mes dramës historike dhe horrorit moral.
- Performanca të forta, veçanërisht në qendër të konfliktit.
- Toni i ashpër e mban filmin gjallë edhe sot.
Pikat e forta
- Regji e guximshme dhe e papajtueshme me komoditetin.
- Përzierje e fuqishme mes dramës historike dhe horrorit moral.
- Performanca të forta në qendër të konfliktit.
- Toni i ashpër ruan energjinë e filmit.
Pikat e dobëta
- Disa zgjedhje formale mund të duken të tepruara.
- Rrjedha e tij nuk është gjithmonë e njëtrajtshme.
- Intensiteti i lartë mund ta lodhë shikuesin.
The Rainmaker: drama gjyqësore që s’e lëshon terrenin
Mjafton një sallë gjyqi për ta ndezur luftën: Rudy Baylor, sapo ka dalë nga shkolla e drejtësisë, përplaset me Leo Drummond dhe me ish-të dashurën e tij, Sarah, ndërsa nën sipërfaqe hapen dy komplotë të lidhur me vdekjen e djalit të një klienti. The Rainmaker ka dalë më 15 gusht 2025 dhe mbetet një dramë misterioze e fortë, me ritëm të thatë e tension që rritet hap pas hapi.
Lexo më tej
Crawlers: tmerri i një godine që nuk fle kurrë
Në Paradiso Palms, merimangat nuk janë thjesht bezdi; ato kthehen në kërcënim fizik, dhe ankthi i banorëve merr formën e një mbijetese të mbyllur brenda mureve të ndërtesës. Mua personalisht më tërhoqi ky konfigurim i thjeshtë, por i efektshëm: një film horror-thriller që nuk synon luks, por tension të shpejtë, të drejtpërdrejtë dhe pa shumë frymëmarrje.
Lo dejamos acá: terapia që kalon kufirin
Në Lo dejamos acá, një psikoanalist i zhgënjyer dhe një shkrimtar i bllokuar futen në një hapësirë ku biseda nuk mbetet më e sigurt, e as profesionale. Hernán Goldfrid e shtrin këtë komedi të errët argjentinase me një ton që lëkundet mes ironisë dhe shqetësimit, ndërsa Ricardo Darín dhe Diego Peretti e mbajnë gjithçka në ekuilibër të brishtë.
The Death of Robin Hood: një mit i plagosur
Robin Hoodi këtu nuk hyn më si figurë legjendare, por si burrë i rrënuar nga dhuna që ka lënë pas. Michael Sarnoski e zhvesh mitin nga romantizmi dhe e çon në një territor më të ashpër, ku aventura, drama dhe aksioni përplasen me fajin, plagën dhe mundësinë e shpëtimit.