15 filmat më të mirë të animuar të viteve 2000 sipas Letterboxd
Vitet 2000 e kthyen animacionin në një laborator të madh ndryshimesh, nga ngjitja e animacionit 3D deri te këngët e fundit të lavdisë së 2D-së. Sipas Collider dhe renditjes së Letterboxd, kjo dekadë mbeti një pikë kthese që ende ndihet sot, edhe kur flasim për shijet tona në Tiranë, Prishtinë apo Shkup.
Kur animacioni i viteve 2000 nisi të fliste me zë më të fortë se kurrë, ai po ndryshonte jo vetëm mënyrën si prodhoheshin filmat, por edhe mënyrën si i përjetonim ne si publik. Sipas Collider, kjo dekadë u bë përcaktuese për filmin e animuar me metrazh të gjatë, sepse 3D-ja kompjuterike u shndërrua në standardin e ri të studiove, ndërsa regjisorët nisën ta përdornin animacionin si hapësirë për eksperimente dhe rrëfime më personale. Mua personalisht, kjo është arsyeja pse ajo periudhë më mbetet në mend si një kthesë e madhe. Ishte koha kur çdo gjë dukej se lëvizte më shpejt.
Lista e re e publikuar nga Collider, e ndërtuar sipas renditjes së Letterboxd, vë në qendër 15 filmat më të mirë të animuar të atyre viteve. Kjo nuk është thjesht një klasifikim nostalgjik; është një mënyrë për të parë se cilët tituj i kanë rezistuar kohës dhe cilët kanë mbetur në kujtesë si gurë themeli të dekadës. Dhe po, kjo më duket më interesante se një listë e zakonshme “më të mirat” që riciklon emra të njëjtë çdo herë. Këtu pesha është te mënyra si komuniteti i shikuesve i ka vlerësuar këta filma, jo vetëm te fama e tyre. Kjo e bën renditjen më të gjallë.
Vitet 2000: nga revolucioni 3D te lamtumira e 2D-së
Collier e përshkruan dekadën si një moment ku animacioni hyri në një epokë të re teknologjike, por pa e humbur dëshirën për të treguar histori me zemër. 3D-ja u bë shenja e kohës, megjithatë 2D-ja nuk u zhduk menjëherë; përkundrazi, u shndërrua në një lloj lamtumire të gjatë dhe të bukur. Kjo përzierje e bën atë periudhë të duket shumë më e pasur se sa një kalim i thjeshtë nga e vjetra te e reja. Pikërisht aty qëndron bukuria e saj.
Nuk e prisja që një dekadë e vetme të mbante një tension kaq të madh mes teknologjisë dhe emocioneve, por aty është edhe forca e saj. Filmat e animuar të viteve 2000 nuk janë vetëm shembuj të rritjes së imazhit të krijuar në kompjuter; ata janë edhe prova se autorët po e përdornin mediumin për të provuar forma më të guximshme rrëfimi, më të çuditshme, ndonjëherë edhe më të ndjera. Kjo prirje i jep listës së Collider-it një peshë të veçantë, sepse tregon një dekadë që s’u mjaftua me suksesin teknik. Ajo kërkoi edhe shpirt. Dhe e gjeti shpesh.
Pse një renditje e tillë na intereson edhe sot
Renditja sipas Letterboxd ka rëndësi sepse mbështetet te memoria kolektive e shikuesve, jo vetëm te reputacioni i studios apo i kritikës. Në një farë mënyre, kjo e zhvendos debatin nga “çfarë duhej të ishte i madh” te “çfarë ka mbetur vërtet në mendjet tona”. Për publikun në Tiranë apo Prishtinë, ku filmat e animuar shpesh shihen në familje ose mbahen mend nga DVD-të dhe kanalet televizive të dikurshme, kjo ndjenjë është shumë e njohur. Edhe tek ne, një animacion i mirë nuk harrohet kollaj.
Mua personalisht më pëlqen kur një listë e tillë na detyron të rikthehemi te një dekadë që e kemi marrë si të mirëqenë. Në qytetet tona, ku mbrëmjet e filmit shpesh bëhen mes familjarësh, një titull i animuar i viteve 2000 mund të ndezë menjëherë një debat të vjetër: “ky apo ai tjetri?”. Dhe kjo është pjesë e hijeshisë së këtyre filmave. Ata nuk janë thjesht produkte të një epoke. Janë kujtime të përbashkëta.
Çfarë tregon kjo për të ardhmen e animacionit
Pa hyrë në shifra apo data të tjera, mesazhi i këtij lajmi është i qartë: animacioni i viteve 2000 i hapi rrugën asaj që shohim sot, ku teknika, stili dhe rrëfimi bashkëjetojnë më lirshëm se më parë. Collider, duke iu referuar renditjes së Letterboxd, na kujton se historia e animacionit nuk shkruhet vetëm nga studio të mëdha; ajo formësohet edhe nga mënyra si publiku i përvetëson dhe i mban gjallë filmat. Kjo më duket një pikë shumë e fortë. Sepse pa publikun, edhe filmi më i ndritshëm zbehet shpejt.
Për lexuesit shqiptarë dhe ballkanikë, kjo listë është një ftesë për të parë prapa pa nostalgji të verbër, por me sy kritik. Vitet 2000 na dhanë filma që i kemi parë ndoshta si fëmijë, ose që na kanë shoqëruar në ekranet e shtëpisë kur kinematë nuk ishin gjithmonë opsioni i parë. Sot, kur animacioni ka marrë forma edhe më të sofistikuara, ia vlen të kujtojmë se themeli u vendos pikërisht atëherë. Dhe ky themel ende mbahet fort.
Burimi: Collider
Shkruar mbi të dhëna faktike nga redaksia e TitraShqip. Shpreh opinionin e autorit dhe nuk përmban as nuk promovon burime për shikim apo shkarkim.
Artikulli i radhës
Vdes J. Todd Anderson, artisti i storyboard-it pas ‘The Nice Guys’ dhe ‘The Big Lebowski’
J. Todd Anderson, bashkëpunëtor i shpeshtë i vëllezërve Coen, ka vdekur në moshën 67-vjeçare, sipas Hollywood Reporter. Ai la gjurmë si artist storyboard-i në filma si ‘The Big Lebowski’, ‘The Nice Guys’, ‘Fargo’, ‘Drive-Away Dolls’ dhe ‘The Tragedy of Macbeth’.
Lexo më tej
The Substance, filmi që e ktheu trupin në ankth modern
Në shtator 2024, The Substance doli si një horror-shkencë-fantastik që e shndërroi obsesionin me rininë në spektakël të errët dhe të pakëndshëm. Coralie Fargeat e ndërtoi historinë e një celebriteti që kërkon një version më të ri të vetes, ndërsa Demi Moore dhe Margaret Qualley e mbajtën tensionin në qendër të vëmendjes. Dy vjet më pas, filmi mbetet i freskët dhe i pakëndshëm në mënyrën e duhur.
“Tosca” (1976): Puccini në tri skena romake
Nëse opera shpesh mbetet peng i skenës, “Tosca” e Gianfranco De Bosio-s e çon dramën e Puccini-t në një format filmik që ruan tensionin dhe madhështinë e saj. E dalë më 28 prill 1976, kjo vepër muzikore mbetet tërheqëse për publikun shqiptar pikërisht sepse bashkon melankolinë, politikën dhe tragjedinë me një intensitet të rrallë.
‘The Flight’ sjell betejën e familjeve të viktimave për drejtësi
Dokumentari debutues i Soran Mardookhit, i prezantuar në Vancouver, e zhvendos vëmendjen nga shifrat te familjet që kërkojnë përgjegjësi pas rrëzimit të avionit ukrainas nga Irani. Sipas Hollywood Reporter, filmi ndalet te dhimbja personale dhe fushata e të afërmve për ta mbajtur çështjen gjallë.