Braveheart: epopeja e Mel Gibsonit që ende ndez debat
Kur William Wallace ngre krye kundër pushtetit anglez, filmi i Mel Gibsonit e kthen hakmarrjen private në kryengritje kombëtare. Braveheart doli më 24 maj 1995 dhe, me përzierjen e dramës, historisë e luftës, mbeti një nga ato filma që nuk shihen vetëm për betejat, por edhe për mënyrën si ndërtohet miti.
Një vrasje që ndez një kryengritje. Shkëndijë epike. Në qendër është William Wallace, luftëtari skocez që, pasi humb Murronin, gruan e re dhe dashurinë e fëmijërisë, sulmon ushtarët e zotit lokal anglez dhe e shtyn një fshat të tërë drejt revoltës. Pastaj, përmes tij, ndizet një vend i tërë. Mua personalisht, ky lloj filmi më kap menjëherë, sepse e kthen historinë në emocion të drejtpërdrejtë, pa e lënë spektatorin të rrijë larg.
Filmi është dramë, histori dhe luftë, me një kohëzgjatje prej 178 minutash, pra kërkon durim dhe vëmendje. Nuk është një rrëfim i lehtë. Aty qëndron forca e tij e veçantë: ai ndërton një botë të ashpër, ku dhimbja personale dhe politika e pushtetit ecin krah për krah, ndërsa Wallace-i, pikërisht nga kjo përplasje, shndërrohet në simbol rezistence që mbetet i paharruar. Vlerësimet e tij flasin vetë: 7.9/10 në TMDB, 8.3/10 në IMDb, 74% në Rotten Tomatoes dhe 68/100 në Metacritic. Këto numra e vendosin filmin jo thjesht si kujtim të viteve ’90, por si titull që ende diskutohet seriozisht.
Mel Gibson para dhe pas Braveheart
Braveheart është i rëndësishëm edhe sepse lidhet drejtpërdrejt me emrin e Mel Gibsonit, i cili e regjistroi dhe e udhëhoqi projektin si regjisor. Ai luan edhe vetë rolin kryesor, atë të William Wallace-it, dhe kjo e jep filmit një prani të fortë, të përqendruar, pothuaj personale. Në kast janë Catherine McCormack, Sophie Marceau, Patrick McGoohan, Angus Macfadyen dhe Brendan Gleeson. Për publikun shqiptar, emra si Gibson, Marceau apo Gleeson janë të njohur mjaftueshëm për ta bërë filmin të tingëllojë menjëherë si prodhim me peshë, jo si një dramë e zakonshme televizive.
Interesi i filmit nuk mbaron te kasta. Ai doli në një periudhë kur epikat historike ende mbanin peshë të madhe në kinema, dhe sot lexohet edhe si një film që, përmes ndikimit të tij, ka ndikuar mënyrën si publiku e imagjinon heroizmin popullor. Për shumë shikues në Prishtinë, Tiranë apo Shkup, sidomos ata që i kthehen filmave të gjatë familjarisht në fundjavë, Braveheart mbetet nga ato tituj që të mbajnë të lidhur jo vetëm me beteja, por me idenë se një njeri i vetëm mund të tronditë një rend të tërë. Dhe kjo, edhe pas 31 vjetësh, nuk tingëllon aspak e vjetër.
Pse mbetet i rëndësishëm sot
Si retrospektivë, Braveheart nuk kërkon të lexohet vetëm si një film lufte. Ai funksionon si rrëfim për humbjen, zemërimin dhe mënyrën si një plagë personale mund të kthehet në motiv kolektiv. Vazhdon të godasë. Unë nuk e prisja që ritmi i tij i gjatë të mbahej kaq mirë, por pikërisht hapësira që i jep personazheve e bën të qëndrueshëm.
- Ka mbetur i njohur si një nga filmat më të mëdhenj historikë të viteve ’90.
- Ka një kast që e mban peshën dramatike me siguri.
- Përzien zemërimin privat me kryengritjen politike në mënyrë të drejtpërdrejtë.
- Vazhdon të tërheqë publikun që kërkon epope me përmasa të mëdha.
Edhe sot, kur shumë filma historikë mbështeten te shpejtësia dhe efekti, Braveheart mbetet më i ngadaltë, më i rëndë dhe më i qëllimtë. Kjo nuk më bezdis; përkundrazi, ia forcon identitetin. Ky film është tashmë klasik.
Ku mund ta shikoni
Platforma zyrtare në Kosovë, Shqipëri, Maqedoni të Veriut dhe Mal të Zi (JustWatch/TMDB). TitraShqip nuk hoston dhe nuk linkon video.
Shkruar mbi të dhëna faktike nga redaksia e TitraShqip. Shpreh opinionin e autorit dhe nuk përmban as nuk promovon burime për shikim apo shkarkim.
Artikulli i radhës
Double Indemnity: një klassik i ftohtë, i mprehtë dhe ende i gjallë
Në “Double Indemnity”, një shitës sigurimesh hyn në një lojë që duket e pastër në letër, por shpejt kthehet në kurth moral dhe kriminal. Billy Wilder e ndërton tensionin me dorë të hekurt, ndërsa Barbara Stanwyck dhe Fred MacMurray e mbajnë filmin në atë zonë të rrezikshme ku tundimi dhe frika ecin krah për krah.
Lexo më tej
Inside Out: si e ktheu Pixar-in trurin e një vajze në univers
Kur Riley, 11 vjeçe, shpërngulet në një qytet të ri, pesë emocionet e saj nisin një luftë të vogël, por me pasoja të mëdha. Inside Out doli më 17 qershor 2015 dhe mbeti një nga filmat më të mprehtë të animacionit familjar, sepse e shpjegon rritjen me gjuhë të thjeshtë, por pa e zbrazur nga dhimbja.
“Amélie” 25 vjet më pas: një Paris i vogël, por ende magjik
Kur doli më 25 prill 2001, “Le Fabuleux Destin d’Amélie Poulain” solli një Paris prej kartoline, por me zemër të madhe dhe humor të çuditshëm. Sot, 25 vjet më vonë, filmi i Jean-Pierre Jeunet mbetet një komedi-romancë që flet për vetminë, guximin dhe dëshirën për ta kthyer përditshmërinë në diçka më të butë.
The Shining: kur izolimi bëhet makth në Overlook Hotel
Në Overlook Hotel, çdo korridor duket më i gjatë se ç’duhet, dhe çdo heshtje rëndon si paralajmërim. The Shining i Stanley Kubrickut doli më 23 maj 1980 dhe, edhe sot, mbetet një nga filmat horror-thriller më të përfolur për mënyrën si e shndërron izolimin në çmenduri. Për publikun shqiptar, ai është klasik që nuk plaket lehtë.