“Det sjunde inseglet”: loja me vdekjen që s’plaket
Në vitin 1957, Ingmar Bergman e ktheu kalërimin e një kalorësi të lodhur nga Kryqëzatat në një duel filozofik me Vdekjen. “Det sjunde inseglet” mbetet film i ashpër, i errët dhe çuditërisht i afërt për publikun shqiptar, sepse flet për besimin, dyshimin dhe frikën që na ndjek edhe sot.
Kur Antonius Block ulet përballë Vdekjes dhe lëviz gurët e shahut, skena nuk kërkon shpjegim të madh për ta goditur shikuesin. Det sjunde inseglet, filmi i Ingmar Bergmanit që doli më 16 shkurt 1957, e vendosi menjëherë veten mes klasikeve të kinemasë botërore, me një përzierje fantazie dhe drame që nuk zbukuron asgjë. Me vlerësim 8.1/10 në TMDB, 8.1/10 në IMDb, 93% në Rotten Tomatoes dhe 88/100 në Metacritic, ai mbetet një nga ato vepra që nuk plaken, por marrin peshë sa herë që kthehesh te to.
Filmi zgjat 96 minuta dhe ndjek një kalorës suedez të zhgënjyer, i cili kthehet nga Kryqëzatat në një vend të kapluar nga Murtaja e Zezë, ndërsa përballet me dyshimin e tij për ekzistencën e Zotit dhe me Vdekjen vetë. Jo thjesht mesjetë, kjo. Mua personalisht, kjo lloj thjeshtësie më godet më fort se shumë filma modernë që mbështeten te zhurma. Dhe pikërisht aty qëndron forca e Bergmanit.
Bergmani, aktorët dhe pesha e emrave që e mbajnë filmin
Regjia është e Bergmanit, dhe kjo mjafton për të kuptuar se filmi nuk kërkon vetëm të tregojë një ngjarje, por të hapë një plagë mendimi. Në kastin kryesor shfaqen Max von Sydow si Antonius Block, Bengt Ekerot si Death, Gunnar Björnstrand si Jöns, Nils Poppe si Jof, Bibi Andersson si Mia dhe Inga Gill si Lisa, një grup interpretesh që i jep filmit peshën dhe qartësinë e tij dramatike. Janë emra që e ndërtojnë filmin jo me spektakël, por me prani; secili prej tyre i jep tonin një bote ku heshtja flet po aq sa dialogu.
Max von Sydow, këtu, e mban mbi supe figurën e kalorësit të rraskapitur me një seriozitet që i shkon për shtat rolit. Bengt Ekerot, si Vdekja, është i ftohtë dhe i saktë, pa teprime. Nils Poppe, Bibi Andersson dhe Gunnar Björnstrand sjellin një kundërpeshë njerëzore, më tokësore, më të prekshme. Për publikun shqiptar, kjo lloj ansambli ka diçka shumë të afërt me dashurinë tonë për interpretimin që nuk bërtet, por mbetet në kujtesë gjatë.
Pse ky film vazhdon të flasë edhe sot
Det sjunde inseglet është interesant sot sepse pyetjet e tij nuk janë plakur aspak. Besimi, dyshimi, vdekja, heshtja e Zotit. Kur një film i vjetër arrin të të bëjë të mendosh për jetën tënde pa përdorur zgjidhje të lehta, ai fiton një lloj rinie që s’e merr dot askush tjetër.
Edhe konteksti i kohës i jep filmit një gravitet të veçantë: një Evropë e lodhur nga historia, një njeri që kthehet nga lufta dhe gjen vendin e vet nën hijen e murtajës, një botë ku përgjigjet mungojnë. Kjo e bën filmin të duket i largët vetëm në sipërfaqe. Në thelb, ai i afrohet fort ankthit tonë ballkanik, asaj heshtjeje kur familja mblidhet para ekranit dhe secili, duke mbajtur mendimin për vete, pret pa e thënë dot çfarë e shqetëson. Pikërisht për këtë ia vlen të shihet si klasik: jo për të parë “si bëheshin filmat atëherë”, por për të kuptuar pse disa filma mbeten të gjallë shumë pas kohës së tyre.
Me 9 çmime dhe 2 nominime sipas IMDb, filmi ka hyrë prej kohësh në historinë e kinemasë, por fama e tij nuk është vetëm arkivore. Ruan një tension të pazakontë. Prandaj mbetet i pavdekshëm.
Shkruar mbi të dhëna faktike nga redaksia e TitraShqip. Shpreh opinionin e autorit dhe nuk përmban as nuk promovon burime për shikim apo shkarkim.
Artikulli i radhës
Hocus Pocus: një Halloween që s’plaket
Tre motra shtriga, një Salem i zymtë dhe një natë Halloween-i ku gjithçka del nga binarët: “Hocus Pocus” e ndërton lojën e vet mbi kaosin, humorin dhe magjinë familjare. Edhe sot, filmi mbetet një klasik i çuditshëm dhe i dashur, me ritëm të gjallë, figura që të ngelen në mendje dhe një shije nostalgjie që funksionon po aq mirë në ekran sa edhe në kujtesë.
Lexo më tej
22 vjet pas daljes, “Eternal Sunshine of the Spotless Mind” mbetet plagë e ëmbël e kinemasë
Kur një kujtim fillon të zhduket, filmi i Michel Gondry-t e kthen dashurinë në një pyetje të dhimbshme: a do ta fshinte njeriu vërtet dikë që ende e do? I dalë më 19 mars 2004, ky miks sci-fi, drame dhe romance ka mbetur një nga titujt më të veçantë të viteve 2000, me Jim Carrey dhe Kate Winslet në qendër të tij.
Chinatown: noir-i që nuk plaket dhe as fal
Në verën e vitit 1974 doli një nga filmat që e ktheu paranoia-n private në dramë publike: 'Chinatown'. Me Jack Nicholson dhe Faye Dunaway përballë një enigme që zgjatet nga një aferë bashkëshortore deri te skandalet e fuqisë, filmi mbetet i mprehtë sepse nuk flet vetëm për krimin, por për çmimin e së vërtetës. Edhe sot, ai ndihet i freskët dhe i pakëndshëm.
“Rebelde” dhe arsyeja pse vazhdon të jetojë në kujtesë
Në tetor të vitit 2004, “Rebelde” doli me një formulë të thjeshtë, por të qëndrueshme: adoleshencë, muzikë, rivalitete dhe një shkollë elitare ku ndjenjat shpërthejnë shpejt. Sot, pas më shumë se dy dekadash, seriali mbetet një pikë referimi për publikun që kërkon dramë të lehtë, ritëm të shpejtë dhe personazhe që nuk harrohen kollaj.