Mulan (1998): vajza që sfidoi perandorinë
Kur China Perandorake kërkon një burrë nga çdo familje për t’u përballur me Hunët, Mulan del nga korniza e pritshme dhe merr mbi vete një barrë që i takonte të atit. Filmi i Disney-t, i dalë më 18 qershor 1998, mbetet një klasik i animacionit që e lidh heroizmin me identitetin, jo thjesht me luftën.
Kur Imperia Kineze kërkon një burrë nga çdo familje për të mbrojtur vendin nga Hunët, Mulan merr një vendim që ende sot tingëllon i guximshëm: maskohet si ushtar dhe zë vendin e të atit të sëmurë. Filmi i animuar i Disney-t, i dalë më 18 qershor 1998, është një aventurë familjare me ritëm të shpejtë dhe me një zemër që rreh fort në temën e identitetit. Mua personalisht, kjo është arsyeja pse nuk plaket lehtë.
Në qendër është një histori që nuk mbështetet vetëm te beteja, por te zgjedhja morale. Mulan përballet me stërvitje të ashpër, me rrezikun e zbulimit dhe me një pyetje që e ndjek gjatë gjithë rrugës: kush është ajo, kur hiqen kostumi, roli dhe pritja e të tjerëve? Për publikun shqiptar, sidomos për ata që janë mësuar t’i shohin familjen dhe detyrimin si dy shtylla të pandashme, kjo dilemë bie shumë afër. Nuk është thjesht “film për fëmijë”.
Një klasik që lidhi aksionin me ndjenjën
Me regji nga Tony Bancroft dhe Barry Cook, Mulan u ndërtua si animacion familjar, aventurë dhe një lloj rrëfimi heroik që flet për guximin pa e kthyer heroinën në figurë të ftohtë. Zërat e Ming-Na Wen, Eddie Murphy, BD Wong, Miguel Ferrer, Harvey Fierstein dhe Freda Foh Shen i japin filmit një shtrirje të pasur tonalitetesh, sepse kalon nga serioziteti te humori pa humbur kurrë qartësinë e karaktereve. Eddie Murphy, si Mushu, e ngre menjëherë energjinë e filmit. Dhe funksionon.
Vlerësimet e larta e tregojnë qartë që filmi ka mbetur i dashur edhe pas kaq vitesh: 7.9/10 në TMDB, 7.7/10 në IMDb, 92% në Rotten Tomatoes dhe 72/100 në Metacritic. Sipas IMDb-së, ai u nominua për 1 Oscar dhe grumbulloi 17 fitore e 21 nominime gjithsej. Për një film të animuar të vitit 1998, kjo është një dosje e fortë që e mban të gjallë edhe sot, kur animacioni familjar shpesh matet vetëm me shpejtësinë e konsumit.
Pse vazhdon të ketë peshë edhe sot
Rëndësia e Mulan nuk qëndron vetëm te fakti se është një titull i njohur i Disney-t. Ajo që e mban të qëndrueshëm është vendosja e një vajze në qendër të një bote ku nderi, ushtria dhe detyra kodifikohen zakonisht si mashkullore, duke e bërë sfidën e saj edhe më të dukshme. Ky kontrast i jep filmit një forcë të veçantë, sidomos kur e sheh sot, kur publiku kërkon histori që nuk e trajtojnë heroin thjesht si fitues beteje, por si njeri që sfidon pritjen kolektive.
Edhe në kontekstin tonë ballkanik, filmi prek një nerv të njohur: presionin e familjes, barrën e emrit dhe nevojën për t’u treguar “i denjë” para të tjerëve. Në Tiranë, Prishtinë, apo Shkup. Një klasik i vërtetë. Dhe kjo, besoj, ende ia vlen.
Ku mund ta shikoni
Platforma zyrtare në Kosovë, Shqipëri, Maqedoni të Veriut dhe Mal të Zi (JustWatch/TMDB). TitraShqip nuk hoston dhe nuk linkon video.
Shkruar mbi të dhëna faktike nga redaksia e TitraShqip. Shpreh opinionin e autorit dhe nuk përmban as nuk promovon burime për shikim apo shkarkim.
Artikulli i radhës
The Sixth Sense: frika që flet në heshtje
Në pamje të parë, “The Sixth Sense” ecën si një thriller i qetë për një psikolog fëmijësh dhe një djalë që mban një sekret të rëndë. Por filmi i M. Night Shyamalan e kthen frikën në diçka më intime: në një ndjesi fajësie, vetmie dhe dëgjimi që të tjerët nuk e bëjnë. Edhe pas 27 vjetësh, mbetet një klasik që të kap pa zhurmë.
Lexo më tej
Kur zyrat bëhen skenë e një komedie të hidhur: “The Apartment”
Në vitin 1960, Billy Wilder e ktheu një apartament të thjeshtë në zemër të Nju Jorkut në një laborator të moralit, ambicies dhe vetmisë urbane. “The Apartment” doli më 21 qershor 1960 dhe mbetet një nga komeditë romantike më të mençura të kinemasë, me Jack Lemmon dhe Shirley MacLaine në qendër të saj.
Pride & Prejudice, 21 vjet më pas: kur krenaria dhe ndjeshmëria mbeten të gjalla
“Pride & Prejudice” i Joe Wright doli më 16 shtator 2005 dhe mbetet një nga përshtatjet më të dashura të Jane Austen. Me Keira Knightley dhe Matthew Macfadyen në qendër, filmi e kthen historinë e Elizabeth Bennet dhe Mr. Darcy në një dramë romantike që nuk plaket lehtë. Edhe sot, ai vazhdon të flasë fort për familjen, klasën dhe zgjedhjet që bëhen nën presion.
Dallas Buyers Club: filmi që e bëri sëmundjen, paragjykimin dhe mbijetesën një goditje të drejtpërdrejtë
Në vitin 2013, Dallas Buyers Club doli si një dramë historike e ashpër, e ndërtuar mbi historinë e Ron Woodroof, një njeri krejt larg heroit klasik. Filmi i Jean-Marc Vallée-s, me Matthew McConaughey dhe Jared Leto në qendër, mbeti i paharruar për mënyrën si e trajtoi HIV/AIDS-in, paragjykimin dhe instinktin e mbijetesës.