“Persona” i Bergmanit, 60 vjet më pas, mbetet një plagë e hapur e kinemasë
“Persona” e Ingmar Bergmanit doli më 18 tetor 1966 dhe, 60 vjet më pas, vazhdon të lexohet si një nga dramat më të mprehta mbi heshtjen, identitetin dhe marrëdhënien mes dy grave të mbyllura në të njëjtin tension psikologjik. Me Bibi Andersson dhe Liv Ullmann në qendër, filmi mbetet një gur prove për çdo shikues që kërkon kinema të përqendruar, sfiduese dhe ende shqetësuese.
“Persona”, filmi i Ingmar Bergmanit, doli më 18 tetor 1966 dhe prej atëherë ka mbetur një nga dramat më të rëndësishme të kinemasë evropiane. Me vetëm 85 minuta, filmi kthehet në një përballje të ngushtë psikologjike, ku infermierja e re Alma përplaset me Elisabet Vogler, aktoren që duket e shëndetshme, por zgjedh të heshtë. Ky është një film që nuk kërkon ta zbukurojë heshtjen: përkundrazi, e kthen atë në qendër të gjithë tensionit.
Për publikun shqiptar, “Persona” mbetet i rëndësishëm sepse i përket atij lloji kinemaje që nuk plaket bashkë me modat, por me pyetjet që lë pas. Identiteti, varësia, kufijtë. Në një rajon ku drama shpesh lidhet me zhurmë, “Persona” e provon se fuqia e një filmi mund të vijë edhe nga ajo që nuk thuhet.
Një klasik i Bergmanit që mbetet i freskët në krizën e vet
Ingmar Bergman ishte tashmë një emër i konsoliduar kur realizoi “Persona”, dhe filmi u bë një nga veprat që e forcuan edhe më shumë autoritetin e tij si regjisor i dramës psikologjike. Këtu gjithçka ngjeshet. Bibi Andersson si Alma dhe Liv Ullmann si Elisabet Vogler e mbajnë filmin mbi një ekuilibër delikat, ku çdo replikë dhe çdo pauzë ka peshë.
Edhe kastimi tjetër e plotëson këtë botë të mbyllur me një ton të ftohtë e të saktë. Gjerësi emocionale e fortë. Në film përdoret edhe material arkivor me Thích Quảng Đức, një prani që e shton ndjesinë e përplasjes mes përjetësisë së figurës dhe boshllëkut të heshtjes. Kjo e bën “Persona”-n jo thjesht një histori personale, por një reflektim më të madh mbi identitetin dhe imazhin.
Pse ky film vazhdon të ketë peshë edhe sot
Vlerësimet e tij e tregojnë qartë se nuk kemi të bëjmë me një titull të harruar të artit, por me një klasik të qëndrueshëm: 8.0 në IMDb, 8.1 në TMDB, 91% në Rotten Tomatoes dhe 86 në Metacritic. Shifrat e provojnë këtë. Në vitin e 60-vjetorit të tij, ai nuk shfaqet si relike, por si vepër që ende di të ngacmojë nervin e shikuesit.
Për publikun shqiptar, filmi vlen edhe si kujtesë se kinemaja e madhe nuk matet gjithmonë me madhësinë e ngjarjes, por me thellësinë e boshllëkut që lë. Një dramë si kjo i flet mirë një audience që njeh peshën e heshtjes në familje, në shoqëri dhe në marrëdhënie. “Persona” është i shkurtër, i përqendruar dhe i pamëshirshëm në analizën e vet, prandaj mbetet i vlefshëm për t’u parë ose rishikuar si një nga ato filma që nuk të japin rehati, por të detyrojnë të mendosh më gjatë se sa zgjat vetë filmi.
Ku mund ta shikoni
Platforma zyrtare në Kosovë, Shqipëri, Maqedoni të Veriut dhe Mal të Zi (JustWatch/TMDB). TitraShqip nuk hoston dhe nuk linkon video.
Shkruar mbi të dhëna faktike nga redaksia e TitraShqip. Shpreh opinionin e autorit dhe nuk përmban as nuk promovon burime për shikim apo shkarkim.
Artikulli i radhës
Barry Lyndon: madhështia e ftohtë e Kubrickut
Barry Lyndon mbetet një nga filmat më të veçantë të Stanley Kubrickut: një rrëfim historik i kthjellët në sipërfaqe, por i akullt, ironik dhe thellësisht njerëzor në thelb. Historia e ngritjes së një aventurieri irlandez në shoqërinë angleze të shekullit XVIII shndërrohet këtu në një studim mbi ambicien, iluzionin dhe rënien.
Lexo më tej
‘Rope’: thriller-i i Hitchcock-ut që ende të shkund
E realizuar nga Alfred Hitchcock dhe e publikuar më 1 shkurt 1948, “Rope” mbetet një nga thrillerët më të veçantë të kinemasë klasike. Filmi bashkon krimin, dramën dhe tensionin psikologjik në një mbrëmje të vetme që nis si darkë mondane dhe shndërrohet në lojë nervash.
Captain Fantastic, filmi që mbetet sfidë për idenë e familjes
Kur doli më 8 korrik 2016, Captain Fantastic solli një dramë-komedi të pazakontë për një baba që rrit gjashtë fëmijët e tij larg botës, në pyjet e Paqësorit Veriperëndimor. Edhe sot, filmi i Matt Ross mbetet i freskët sepse prek pyetjen më të vështirë: a mjafton dashuria, kur mënyra jote e jetesës sfidon vetë shoqërinë?
Back to the Future: klasiku që s’plaket kurrë
Ishte një nga filmat që e ktheu udhëtimin në kohë në argëtim popullor, por edhe në një lojë të mprehtë me paradokset familjare. Back to the Future doli më 3 korrik 1985 dhe, edhe pas 41 vjetësh, mbetet një prej atyre klasikëve që rishihen jo vetëm për nostalgji, por sepse vazhdon të punojë me ritëm, humor dhe shpikje të pastër kinematografike.