Portrait de la jeune fille en feu: një vështrim që digjet ngadalë
I vendosur në një ishull të izoluar në Brittany, në fund të shekullit të tetëmbëdhjetë, filmi ndjek një piktore që duhet të realizojë portretin e nusërisë së një të reje. Nga kjo detyrë lind një dramë romantike e heshtur, e ndërtuar mbi vëzhgimin, kujtesën dhe tensionin e një ndjenje që s’mund të mbetet e mbyllur gjatë.
Një film që nuk të afrohet me zhurmë, por me zjarr
Portrait de la jeune fille en feu i Céline Sciamma-s doli më 6 shtator 2019 dhe, edhe sot, mbetet nga ata filma që të hyjnë nën lëkurë pa e ngritur zërin. Në pamje të parë është një dramë-romancë e vendosur në një ambient të izoluar, por fuqia e tij nuk qëndron te ngjarja si e tillë; qëndron te mënyra si shikon, si pret dhe si e ndien një lidhje që lind në hapësirë të kufizuar, nën rregulla të ngurta dhe pritshmëri shoqërore.
Me vlerësimet e larta që mban në IMDb, Rotten Tomatoes dhe Metacritic, filmi nuk është thjesht i dashur nga publiku dhe kritika: ai është kthyer në një pikë referimi të kinemasë bashkëkohore europiane. Dhe kjo ndodh sepse Sciamma e trajton ndjenjën si proces, jo si deklaratë.
Ishulli, heshtja dhe porosia e pamundur
Përmbledhja zyrtare është e thjeshtë: në një ishull të izoluar në Brittany, në fund të shekullit të tetëmbëdhjetë, një piktore detyrohet të pikturojë portretin e martesës së një të reje. Kjo premisë, e përmbledhur në pak rreshta, hap një hapësirë të madhe dramatike. Marianne, e luajtur nga Noémie Merlant, nuk është vetëm një artiste që punon; ajo është dëshmitare, vëzhguese dhe gradualisht pjesëmarrëse në një marrëdhënie që zhvillohet përmes shikimeve dhe pranisë.
Héloïse, e interpretuar nga Adèle Haenel, është figura rreth së cilës sillet gjithë tensioni i filmit. Vetë fakti që portreti i saj është i lidhur me martesën e afërt mjafton për të krijuar një ndjesi ngërçi: aty ku një tablo duhet të fiksojë një rol shoqëror, filmi kërkon të zbulojë njeriun brenda atij roli. Kjo është arsyeja pse subjekti, ndonëse i vendosur në një kohë të largët, flet qartë edhe sot.
Regjia e Sciamma-s: kontroll i ftohtë, ndjenjë e nxehtë
Céline Sciamma e ndërton filmin me një disiplinë të admirueshme. Regjia e saj nuk e shfrytëzon dramën romantike për emocione të lehta apo për shpërthime të mëdha; përkundrazi, ajo e mban tonin të përmbajtur, duke e lejuar ndjesinë të rritet si flakë që ushqehet ngadalë. Kjo përputhet në mënyrë të shkëlqyer me zhanrin: si dramë, filmi kërkon vëmendje; si romancë, kërkon durim.
Atmosfera është thelbësore. Izolimi i ishullit nuk shërben vetëm si sfond, por si mekanizëm dramatik: pak njerëz, pak liri, shumë sy që shohin dhe shumë gjëra që mbeten të pathëna. Në këtë hapësirë, Sciamma ndërton një ton intim, por kurrë sentimental. Filmi nuk e ngatërron intimitetin me ëmbëlsi të lehtë; e trajton si një proces të vështirë, të ndërtuar mbi vëmendje, kujdes dhe rrezik.
Është po ashtu një film i pamjes. Vetë ideja e portretit e vendos shikimin në qendër të çdo gjëje: kush shikon kë, kush kontrollon kë, kush mbetet i fiksuar dhe kush mbetet i lexueshëm vetëm përmes të tjerëve. Në këtë sens, Sciamma e kthen pikturën në gjuhë filmike. Çdo heshtje, çdo qëndrim, çdo largim nga njëri-tjetri ka peshë.
Çfarë e bën ende të rëndësishëm sot?
Edhe pas shtatë vjetësh, filmi mbetet i rëndësishëm sepse nuk varet nga një modë e momentit. Ai i flet një audience të gjerë për kontrollin mbi trupin, identitetin, dëshirën dhe rolin që shoqëria u cakton grave. Pa e bërë këtë me slogan, filmi e bën përmes formës. Dhe forma këtu është mbresëlënëse: e qetë, e menduar dhe e sigurt në vetvete.
Në një panoramë ballkanike ku melodrama shpesh është më e zhurmshme se sa e brendshme, ky film bie në sy për ekonominë e tij emocionale. Ai të kujton se ndjenja nuk ka nevojë të ulërasë për të qenë e madhe. Ndonjëherë mjafton një shikim i zgjatur, një pikturë që nuk mbaron dot menjëherë, ose një heshtje që zgjat pak më shumë se ç’duhet.
Për kë është ky film?
Portrait de la jeune fille en feu u drejtohet shikuesve që kërkojnë kinema të duruar, të punuar me kujdes dhe me nëntekst të pasur. Është për ata që e vlerësojnë regjinë si gjuhë, jo vetëm si tregim; për ata që duan romancë pa klishe të shpejta; dhe për ata që pranojnë një ritëm më të qetë në këmbim të një përvoje më të thellë.
Nuk është film për ata që kërkojnë zhvillim të vrullshëm apo kthesa të zhurmshme. Por për këdo që i jep rëndësi atmosferës, marrëdhënieve të ndërtuara me finesë dhe një vizioni autoral të pastër, ky është një titull që ia vlen të (ri)shihet me vëmendje.
Verdikti im
Portrait de la jeune fille en feu është një nga ato vepra që të kujtojnë pse kinemaja ekziston: për të kapur të paprekshmen, për të kthyer heshtjen në dramë dhe shikimin në ngjarje. Sciamma krijon një film të përmbajtur, elegant dhe emocionalisht të saktë, që nuk kërkon ta imponojë veten, por të mbetet gjatë në kujtesë.
Vlerësimi im: 5/5 yje
- Regji e kontrolluar dhe shumë e sigurt
- Atmosferë e dendur dhe intime
- Interpretime të forta nga Noémie Merlant dhe Adèle Haenel
- Romancë e ndërtuar me finesë, jo me klishe
Dobësitë:
- Ritëm i qetë që s’do t’i pëlqejë çdo shikuesi
- Minimalizmi emocional kërkon durim
Shkruar mbi të dhëna faktike nga redaksia e TitraShqip. Shpreh opinionin e autorit dhe nuk përmban as nuk promovon burime për shikim apo shkarkim.
Artikulli i radhës
There Will Be Blood: klassiku i errët i Paul Thomas Anderson-it
Dramë e vitit 2007, There Will Be Blood mbetet një nga filmat më të fuqishëm të shekullit XXI: një histori për etjen, pushtetin dhe çmimin njerëzor të pasurisë. Me Daniel Day-Lewis në qendër dhe Paul Thomas Anderson pas kamerës, filmi e ka ruajtur deri sot reputacionin e një vepre të ftohtë, madhështore dhe të pakompromis.
Lexo më tej
Jojo Rabbit: satirë e hidhur për luftën dhe pafajësinë
Jojo Rabbit e Taika Waititit mbetet një nga filmat më të veçantë të vitit 2019: një komedi lufte që e përdor absurditetin për të zbuluar frikën, indoktrinimin dhe nevojën për njerëzi. Mes tonit të lehtë dhe dhimbjes së nëntekstuar, filmi i jep historisë një këndvështrim të pazakontë, por të goditur.
Metropolis: kur e ardhmja u shpik me hijen e së kaluarës
I shfaqur në vitin 1927, Metropolis mbetet një nga gurët themelorë të kinemasë fantastiko-shkencore dhe një dramë vizuale për përplasjen mes teknologjisë, pushtetit dhe klasave shoqërore. Fritz Lang ndërton një qytet të ardhshëm ku shkëlqimi sipërfaqësor fshihet mbi një rend të ashpër dhe çnjerëzor, ndërsa historia kërkon një ndërmjetësues mes botës së të pasurve dhe të varfërve.
The Silence of the Lambs: frika që flet me zë të ulët
Në këtë thriller kriminal, Jonathan Demme ndërton një përballje të ftohtë dhe psikologjike mes një praktikanteje të FBI-së dhe një mendjeje të errët pas hekurave. Filmi ka mbetur klasik sepse e kthen hetimin në lojë nervash, ku çdo dialog peshon më shumë se çdo shpërthim dhune.