‘Return of the Jedi’, finalja që mbylli trilogjinë me peshë mitike
Në 25 maj 1983, ‘Return of the Jedi’ doli si përmbyllja e një sage që kishte ndryshuar mënyrën si publiku e imagjinonte hapësirën, rebelimin dhe konfliktin mes të mirës e të keqes. Me Luke Skywalker në qendër, filmi i Richard Marquand mbetet një kapitull kyç i kulturës pop, por edhe një kujtesë për fuqinë e aventurës së madhe të kinemasë.
Kur një film hapet me shpëtimin e Han Solo-s dhe mbyllet me përballjen mes Luke Skywalker-it dhe Darth Vader-it, nuk kemi më thjesht një aventurë fantastiko-shkencore. Kemi një kulm emocional, një fund që e kthen saga-n në mit. ‘Return of the Jedi’ doli më 25 maj 1983, me regji të Richard Marquand, dhe prej atëherë është parë si përmbyllja e madhe e trilogjisë klasike të ‘Star Wars’.
Filmi, i gjatë 132 minuta, i përket aventurës, aksionit dhe sci-fi-së. Sipas përmbledhjes zyrtare, Luke Skywalker udhëheq misionin për të shpëtuar mikun e tij Han Solo nga kthetrat e Jabba the Hutt, ndërsa Perandori përgatitet të shtypë Rebelët me një Death Star edhe më të fuqishëm. Në qendër mbetet përplasja finale mes Luke-it dhe Darth Vader-it. E thënë thjesht: gjithçka shkon drejt një fundi të madh. Dhe shkon me ritëm.
Me vlerësim 7.9/10 në TMDB, 8.3/10 në IMDb dhe 83% në Rotten Tomatoes, filmi ka mbetur gjatë në bisedën e fansave, kritikëve dhe atyre që e kanë zbuluar më vonë në një mbrëmje familjare, ashtu siç ndodh shpesh edhe në Tiranë, Prishtinë apo Shkup kur rikthehen filmat që kanë bërë histori. Mua personalisht më duket se forca e tij nuk është vetëm te spektakli, por te mënyra si e lidh aventurën me një dramë familjare që s’plaket lehtë.
Një regji që mban barrën e një pritjeje të madhe
Richard Marquand nuk hyri te ‘Star Wars’ për të krijuar zhurmë rreth emrit të vet, por për të mbajtur peshën e një universi që tashmë ishte bërë fenomen. Kjo e bën filmin interesant edhe sot: ai nuk mbështetet te risitë e forta formale, por te ekuilibri mes skenave të mëdha dhe tensionit personal. Dhe ekuilibri këtu është thelbësor. Pa të, historia do të shpërbëhej në dekor.
Kasti kryesor e mban këtë peshë me fytyra tashmë të identifikuara fort me rolet e tyre: Mark Hamill si Luke Skywalker, Harrison Ford si Han Solo, Carrie Fisher si Princess Leia, Billy Dee Williams si Lando Calrissian, Anthony Daniels si C-3PO dhe Peter Mayhew si Chewbacca. Këta emra nuk janë thjesht listë aktorësh. Janë pjesë e një alfabeti kulturor që publiku i ka mësuar prej kohësh, edhe ai që i ka parë filmat shumë më vonë. Nuk është pak.
Pse mbetet i rëndësishëm edhe sot
Interesi për publikun shqiptar lidhet me dy gjëra. Së pari, me faktin që ‘Return of the Jedi’ është një klasik i plotë i aventurës popullore, i aftë të funksionojë edhe sot si spektakël i pastër. Së dyti, me mënyrën si e trajton konfliktin mes detyrës, familjes dhe zgjedhjes personale; tema që, në fund, i flasin çdo audience që e njeh mirë dramën e lidhjeve të ngushta dhe të vendimeve të vështira.
Në retrospektivë, filmi mbetet i rëndësishëm sepse mbyll një kapitull me përmasë të madhe pa e humbur energjinë e zhanrit. Ka 25 çmime dhe 23 nominime, përfshirë 4 nominime për Oscar sipas IMDb-së, çka tregon se ndikimi i tij nuk ka qenë vetëm emocional, por edhe industrial. Sot, 43 vjet pas daljes, ‘Return of the Jedi’ vazhdon të jetë një pikë reference për ata që duan të kuptojnë pse disa filma nuk plaken thjesht me kohën. Ata rrinë.
Shkruar mbi të dhëna faktike nga redaksia e TitraShqip. Shpreh opinionin e autorit dhe nuk përmban as nuk promovon burime për shikim apo shkarkim.
Artikulli i radhës
Hannibal (2013): elegancë e errët që nuk plaket
Me Hannibal, Bryan Fuller ndërtoi një serial krimi që s’ka interes të vrapojë pas ritmit të zakonshëm televiziv. Ai ecën ngadalë, me hijeshi, dhe e kthen mizorinë në estetikë të ftohtë që të ngel në mendje. Për mua personalisht, forca e tij është se nuk kërkon vetëm t’i shohësh vrasjet, por t’i ndjesh si prishje të brendshme.
Lexo më tej
Heat: kur Los Anxhelosi u kthye në fushëbetejë mes dy mjeshtërve
Në dhjetor 1995 doli Heat, filmi i Michael Mann-it që vuri përballë Al Pacinon dhe Robert De Niron në një duel të ftohtë, të gjatë dhe jashtëzakonisht njerëzor. Tre dekada më pas, ky krim-dramë-aksion mbetet një pikë reference për mënyrën si ndërtohet tensioni, karakteri dhe qyteti vetë si personazh.
“M - Eine Stadt sucht einen Mörder”: Berlini nën hije
Kur një qytet i tërë nis të kërkojë një vrasës, frika merr formën e vet më të ftohtë. “M - Eine Stadt sucht einen Mörder” i Fritz Langut, i dalë më 11 maj 1931, mbetet një thriller klasik gjerman që e bashkon policinë dhe botën e errët të nëndheshme në të njëjtën ndjekje. Edhe sot, ai flet fort për panikun moral, drejtësinë dhe turmën.
Gran Torino: filmi i Eastwoodit që mbeti i fortë
Kur një veteran kokëfortë dhe një adoleshent fqinj përplasen rreth një Gran Torinoje të vitit 1972, Clint Eastwood ndërton një dramë të ashpër, të ftohtë në sipërfaqe, por të mbushur me tension moral. Filmi i vitit 2008 doli më 12 dhjetor 2008 dhe edhe sot mbetet një nga rolet më të kujtuara të Eastwoodit, pikërisht sepse flet për fajin, paragjykimin dhe mundësinë e ndryshimit.