The Sting: mashtrimi si art, me buzëqeshje dhe thikë pas shpine

Një lidhje që nis nga humbja

Premisa është e thjeshtë në letër, por e pasur në zbatim: një mashtrues i ri bashkohet me një mjeshtër të njohur për t’u hakmarrë për vrasjen e një miku të përbashkët duke organizuar një mashtrim të madh kundër një mafiozi të fuqishëm. Ky është motorri i tregimit. I pastër. I ftohtë. Dhe shumë i mençur.

Ajo që e mban peshën nuk është vetëm synimi, por mënyra si filmi e shndërron hakmarrjen në rutinë profesionale, sikur të ishte një zanat që mësohet me disiplinë, durim dhe pak cinizëm. Në njëfarë mënyre, më kujtoi atë ndjesi kur në Prishtinë apo Tiranë dëgjon dikë të thotë “ai e ka punën me hile”, vetëm se këtu hileja është e orkestruar me stil dhe me ritëm të hekurt.

Nuk ka nevojë për ndërlikime artificiale. Filmi e di çfarë po bën, dhe kjo ndjehet në çdo kthesë.

Regjia e qetë, ritmi i saktë

George Roy Hill e trajton historinë me një ton të lehtë në sipërfaqe dhe të mprehtë poshtë saj. Regjia nuk e ngarkon skemën e mashtrimit me solemnitet të tepërt; përkundrazi, e lë lojën të marrë frymë, që publiku të futet gradualisht në kurthin e vet. Ky është një vendim i zgjuar, sepse filmi jeton nga lëvizja e vazhdueshme mes buzëqeshjes dhe dyshimit.

Zhanri komedi-krim-dramë këtu nuk është etiketë marketingu. Është mënyrë ekzistence. Ka çaste ku ndjesia është pothuajse lozonjare, sikur personazhet po luajnë letra në një kafene të vjetër; pastaj gjërat errësohen, tensioni ngrihet, dhe ti e kupton se pas humorit qëndron një logjikë e ashpër fitimi dhe hakmarrjeje. Kjo luhatje funksionon sepse filmi nuk e shkatërron kurrë besueshmërinë e vet.

Mua më la përshtypje pikërisht kjo maturi. Nuk e tepron. Nuk e çon veten në melodramë. Nëse sot shumë filma kërkojnë t’i shpjegojnë gjithçka spektatorit, The Sting preferon t’i besojë shikuesit, dhe kjo e bën edhe më të hijshëm si klasik.

Paul Newman dhe Robert Redford si dyshe që e mban lojën gjallë

Kasti kryesor e shtyn filmin përpara me një energji të matur, por të saktë. Paul Newman, Robert Redford dhe Robert Shaw krijojnë një trekëndësh tensioni që mban gjallë çdo skenë të rëndësishme. Newman sjell gravitetin e burrit që di më shumë se sa thotë; Redford ka atë shkëndijë të të riut që po hyn në terren të rrezikshëm; Shaw, ndërkohë, e ngjesh gjithçka me peshë kërcënuese.

Edhe pse filmi punon si ansambël, të tre kanë mjaftueshëm prezencë që loja të mos bjerë asnjëherë në monotoni. Ka një kimi që nuk kërkon të jetë e zhurmshme për të qenë efektive. Dhe kjo, për mua, është një nga arsyet pse filmi mbetet i kujtueshëm edhe sot, kur publiku shpesh e konsumon tensionin me ritëm më të shpejtë e më të shpërqendruar.

Në familje, kur njerëzit mbledhen para televizorit dhe secili e komenton nga një kthesë, ky është pikërisht lloji i filmit që i mban të gjithë sy hapur. Jo sepse është i ndërlikuar me zor, por sepse është i ndërtuar me mjeshtëri.

Për kë e mban ende kurthin të hapur

The Sting i shkon më shumë atij që e pëlqen kinemanë klasike me lojë mendore, dialog të mençur dhe atmosferë që nuk plakët shpejt. Është film për ata që duan ta ndjekin historinë me kujdes, për ata që kënaqen kur rrëfimi i kthen shpatullat publikut vetëm për ta goditur me një kthesë elegante, dhe për këdo që kërkon një klasik që nuk varet nga efekti i shpejtë.

Nuk është film për ata që kërkojnë shpjegime të vazhdueshme apo ritëm modern të çmendur. Këtu ka durim. Ka ndërtim. Ka mjeshtëri. Dhe pikërisht sepse është kaq i vetëdijshëm për formën e vet, filmi e ruan forcën edhe 53 vjet më pas. Në një kohë kur shumë tituj harrohen sapo mbarojnë, ky mbetet në kujtesë si një mashtrim i bërë me kostum të mirë.

Verdikti im: një klasik që nuk e humb hijeshinë

Mua personalisht The Sting më duket nga ata filma që e fitojnë respektin pa lypur vëmendje. Nuk është i përsosur në kuptimin steril të fjalës, por është shumë më i rëndësishëm se kaq: është i mençur, i organizuar dhe me nerv që nuk shteron lehtë. Si retrospektivë, ai ende qëndron krenar, sepse e trajton mashtrimin jo si truk të thjeshtë, por si art të disiplinuar.

Prandaj, për mua, ky është një film që ia vlen të rishihet edhe sot. Jo vetëm për kastin dhe reputacionin, por për mënyrën se si e kombinon argëtimin me precizitetin dramaturgjik. Një mashtrim i bukur në ekran. Dhe çuditërisht, një nga ato mashtrime që i beson me kënaqësi.

• Regji e qetë dhe e sigurt nga George Roy Hill.
• Dyshe shumë e fortë në qendër me Paul Newman dhe Robert Redford.
• Përzierje e ekuilibruar mes komedisë, krimit dhe dramës.
• Ruan freskinë si klasik edhe pas dekadash.

Vlerësimi im: 4.5/5