Toy Story: kur lodrat hynë në histori
Kur një dhomë fëmijësh bëhet skenë rivaliteti, xhelozie dhe miqësie, filmi fiton një energji që nuk plaket lehtë. Toy Story doli në vitin 1995 dhe, edhe sot, mbetet një klasik që i flet njësoj fëmijës dhe të rriturit që e sheh me një sy më të lodhur, por më të kujdesshëm. Ka humor, zemër dhe një ndjesi rreziku që nuk e shuan kurrë lojën.
Lodra që nuk rrinin dot urtë
Ka filma që e marrin një ide të vogël dhe e kthejnë në kujtim kolektiv. Toy Story bëri pikërisht këtë me botën e lodrave, duke e vendosur gjithë dramën e vet në një dhomë fëmijësh që duket e zakonshme, por që mban brenda një hierarki të vogël, plot krenari, frikë dhe dashuri. Mua personalisht më pëlqen mënyra si filmi nuk sillet kurrë si “animacion vetëm për fëmijë”; ai e kupton se edhe një lodër plastike mund të bartë ankthin e të qenit i zëvendësueshëm.
Filmi doli në vitin 1995 dhe, sot, lexohet si një klasik i pastër familjar. Është film i animuar, komedik dhe aventurier, por asnjë nga këto etiketa nuk e shpjegon plotësisht pse funksionon ende. Sekreti i tij është i thjeshtë: e merr fantazinë seriozisht. Dhe kjo i jep peshë edhe momenteve më të lehta.
Premisa pa zhurmë, por me tension
Historia niset nga Woody, lodra e preferuar e Andy-t, i cili e sheh botën e vet të qetë të trazohet kur në dhomë shfaqet Buzz Lightyear. Xhelozia lind menjëherë. E njohim mirë këtë ndjesi, edhe jashtë ekranit; në Tiranë, Prishtinë a Shkup, çdo familje e ka parë atë garën e vogël për vëmendje, edhe kur bëhet fjalë për një fëmijë, një dhuratë të re, apo thjesht një send që “u bë më interesant” për një çast.
Filmi ecën nga rivaliteti te bashkëpunimi, pa e shkatërruar kurrë humorin e vet. Kur rrethanat i ndajnë Woody-n dhe Buzz-in nga pronari i tyre, rruga që ndjekin bëhet më shumë se aventurë; bëhet provë karakteri. Dhe funksionon mirë sepse konflikti është i vogël në pamje, por i madh në emocione. Kjo është elegante.
Si e mban John Lasseter ritmin
Regjia e John Lasseter e ndërton filmin me disiplinë dhe gjallëri. Ai nuk e ngarkon kurrë tregimin me lëvizje të panevojshme; përkundrazi, e mban kamerën e animuar gjithmonë të fokusuar te dinamika mes personazheve. Mua më duket kjo zgjedhje shumë e mençur, sepse filmi nuk mbështetet vetëm te risia teknike, por te qartësia e rrëfimit.
Toni është i lehtë, por jo i cekët. Komedia nuk e zhduk tensionin, dhe aventura nuk e gëlltit ndjeshmërinë. Kjo ekuilibër e bën Toy Story të ndihet familjar pa u bërë i butë deri në harresë. Në një film të tillë, edhe një shaka e vogël merr peshë, sepse vjen pas një momenti dyshimi, frike ose krenarie. Kështu ndërtohet ritmi. Kështu mbahet gjallë vëmendja.
Zhanri familjar këtu nuk është dekor. Ai është themel. Filmi flet për miqësinë, për bashkëjetesën, për frikën se mos mbetesh pas, dhe për mënyrën si dy personazhe që duken të papajtueshëm mund të mësojnë të ecin bashkë. Edhe pse historia është e thjeshtë, ajo ka një ndjeshmëri të rrallë për filmin e animuar të asaj kohe. Dhe kjo ndjeshmëri nuk është plakur.
Zëri i kastit dhe pesha e personazheve
Tom Hanks si Woody dhe Tim Allen si Buzz Lightyear i japin filmit dy pole të qarta energjie. Woody ka nerv dhe pasiguri; Buzz ka vetëbesim dhe bindje. Ky çiftim e mban filmin në lëvizje. Don Rickles, Jim Varney, Wallace Shawn dhe John Ratzenberger shtojnë një shtresë tjetër humori dhe karakteri, pa e prishur balancën. Secili ka vendin e vet.
Nuk është rastësi që Toy Story mbetet i fuqishëm edhe për një publik që është rritur me të. Kur e rishikon, e kupton se filmi nuk kërkon vetëm të të argëtojë; ai kërkon të të bëjë të pranosh se ndryshimi është i sikletshëm, por i nevojshëm. Dhe ky është një mësim që s’futet dot lehtë nën tapet.
Për kë mbetet i fortë sot
Ky titull u flet shumë mirë familjeve, shikuesve që duan animacion me zemër, dhe atyre që kërkojnë një film klasik që nuk lodhet nga formula. Ia vlen veçanërisht për njerëzit që e pëlqejnë humorin e ndërtuar mbi personazhe, jo mbi zhurmë. Edhe fëmijët e sotëm mund ta ndjekin pa vështirësi, ndërsa të rriturit do ta kapin menjëherë nëntekstin e xhelozisë, të pasigurisë dhe të miqësisë që fitohet me mund.
Më bezdisin pak filmat që varen vetëm nga efekti i momentit. Këtu ndodh e kundërta. Toy Story nuk mbështetet te moda, por te ndërtimi i qartë i një bote që funksionon sipas rregullave të saj. Dhe pikërisht për këtë arsye mbetet i rëndësishëm edhe sot, mbi tri dekada më pas.
Verdikti im
Për mua, Toy Story është nga ata filma që i rezistojnë kohës pa u përpjekur shumë të duken “të mëdhenj”. Janë të vegjël në hapësirë, por të mëdhenj në ndikim. Ka humor, ritëm, zemër dhe një ide të përpunuar me mjeshtëri. Nuk e prisja që një rrëfim për lodra të kishte kaq shumë peshë emocionale, por pikërisht këtu qëndron forca e tij.
Jo vetëm si klasik i animacionit, por si film që e kupton seriozisht lojën, frikën dhe miqësinë. Dhe kjo, në fund, e bën të paharrueshëm.
Pikat e forta
- Premisë e thjeshtë, por shumë e mençur.
- Personazhe me kimie të fortë.
- Humor dhe zemër në ekuilibër.
- Rëndësi e qëndrueshme si klasik familjar.
Pikat e dobëta
- Disa kthesa janë të parashikueshme.
- Bota e tij mbetet e kufizuar nga vetë premisa.
Shkruar mbi të dhëna faktike nga redaksia e TitraShqip. Shpreh opinionin e autorit dhe nuk përmban as nuk promovon burime për shikim apo shkarkim.
Artikulli i radhës
Dead Poets Society: klasi që ende frymon kundër rregullit
Në një shkollë të rreptë të New England-it, një mësues anglishteje u thotë nxënësve të mos e pranojnë botën siç u serviret. Dead Poets Society doli më 2 qershor 1989 dhe mbetet dramë e kthjellët, e dhembshme, që flet për frikën, bindjen dhe guximin për ta marrë jetën seriozisht pa e lënë të të mpijë.
Lexo më tej
Contratiempo: kur e vërteta hyn nga dera e pasme
Në Barcelonën e mbyllur të Contratiempo-s, një biznesmen i suksesshëm përballet me akuzën më të rëndë, ndërsa një avokate e specializuar në marrje në pyetje nis të çmontojë çdo version të ngjarjes. Filmi e ndërton tensionin me durim dhe me lojëra të holla mendore, duke e mbajtur shikuesin mes dyshimit dhe kuriozitetit deri në fund.
The Originals: familja, pushteti dhe New Orleans-i i errët
Që në nisje, The Originals e merr mitin vampirik dhe e zhvendos në një qytet që duket i lindur për intriga: New Orleans. Seriali ndjek Mikaelsonët, një familje mijëvjeçare, të etur për pushtet, dhe e kthen përplasjen e tyre për qytetin në dramë familjare, politike dhe mbinatyrore. Edhe sot, ai mbetet një klasik për ata që pëlqejnë fantazinë me nerv, atmosferë dhe marrëdhënie të helmuara.
Good Mythical Morning: komedia e përditshme që e ktheu absurditetin në zakon
Kur dy “Internetainers” nisen të bëjnë gjërat më të çuditshme të mundshme, rutina e ditës merr një kthesë të vogël, por të qëlluar. Good Mythical Morning ka dalë në vitin 2012 dhe, me formatin e vet të shkurtër e të çuditshëm, e ka bërë komedinë e përditshme të duket më pak si përmbajtje dhe më shumë si rit.