Raging Bull: kur dhuna në ring kthehet kundër jetës
Kur doli më 14 nëntor 1980, Raging Bull solli një portret të ashpër dhe të pakompromis të Jake LaMotta-s, boksierit që ngjiti majat me agresivitet, por e pagoi shtrenjtë jashtë ringut. Edhe sot, ky film i Martin Scorsese mbetet i rëndësishëm sepse nuk flet vetëm për sportin, por për vetëshkatërrimin, xhelozinë dhe burrërinë e plagosur.
Një klasik që nuk plaket
Më 14 nëntor 1980, Raging Bull doli si një goditje e ftohtë, e prerë dhe pa zbukurime, në një kohë kur filmat për sportin shpesh kërkonin frymëzim të lehtë dhe fitore morale. Këtu, Martin Scorsese zgjodhi rrugën e kundërt. Ai ndoqi Jake LaMotta-n. Mua personalisht, kjo kthjelltësi brutale më duket arsyeja kryesore pse filmi ende sot nuk plaket. Është dramë, histori, dhe një studiim i hidhur i njeriut që nuk di të dalë nga vetja.
Kasti e mban peshën me një saktësi që nuk të lë të marrësh frymë lehtë. Robert De Niro luan Jake LaMotta-n, Cathy Moriarty është Vickie LaMotta, Joe Pesci shfaqet si Joey LaMotta, ndërsa Frank Vincent, Nicholas Colasanto dhe Theresa Saldana i japin botës së filmit një tension familjar e shoqëror që ndihet i ngjeshur nga fillimi në fund. Nuk kemi këtu një heroi për t’u admiruar. Kemi një burrë që fiton në ring, por humb gjithçka tjetër. Dhe kjo, sidomos për publikun shqiptar që shpesh i njeh historitë e burrnisë së ashpër nga kafetë, lagjet dhe diskutimet e gjata familjare, prek një nerv shumë të afërt.
Pse Scorsese e ktheu sportin në tragjedi
Scorsese, i njohur prej kohësh për mënyrën si i shikon njerëzit në kufi të rënies, këtu e zhvendos vështrimin nga spektakli sportiv te pasojat e karakterit. Ai nuk e filmon Jake LaMotta-n si një kampion klasik. E filmon si një njeri që nuk pajtohet dot me frikën, xhelozinë dhe nevojën për kontroll, ndaj filmi kapërcen boksin dhe shndërrohet në një dramë të thellë njerëzore. Më bezdisi, dhe kjo është kompliment, mënyra si çdo fitore në ring tingëllon si humbje e mëtejshme në jetë. Rrallë herë një film sportiv e ka pasur kaq të fortë ndjenjën e dështimit.
Me kohëzgjatje 129 minuta, Raging Bull nuk e humb hovin, sepse ritmi i tij mbështetet te tensioni moral, jo te formula e zakonshme e ngritjes dhe triumfit. Shifra mbresëlënëse! Ai ka edhe peshën e çmimeve: dy Oscar, 24 fitore dhe 28 nominime gjithsej sipas IMDb. Për mua, rëndësia e tij sot qëndron te fakti se vazhdon të flasë për një krizë shumë njerëzore: çfarë ndodh kur ambicia dhe zemërimi bëhen e njëjta gjë.
Edhe në vitin 2026, filmi mbetet i vlefshëm si retrospektivë sepse na kujton se një rrëfim i madh nuk ka nevojë për zbukurim për të qenë i fuqishëm. Raging Bull është i ashpër, i bukur në mënyrën e vet, dhe i pakëndshëm aty ku duhet të jetë. Për publikun shqiptar, i cili shpesh e sheh dramën familjare dhe krenarinë mashkullore si tema shumë më pranë jetës së përditshme sesa duken në letër, ky film ruan një rezonancë të veçantë, sepse i lidh këto ndjesi me një histori që flet drejtpërdrejt për përplasjet e brendshme dhe pasojat e tyre. Nuk është vetëm për boksin. Është për mënyrën si njeriu e humb veten duke dashur të fitojë me çdo kusht.
Ku mund ta shikoni
Platforma zyrtare në Kosovë, Shqipëri, Maqedoni të Veriut dhe Mal të Zi (JustWatch/TMDB). TitraShqip nuk hoston dhe nuk linkon video.
Shkruar mbi të dhëna faktike nga redaksia e TitraShqip. Shpreh opinionin e autorit dhe nuk përmban as nuk promovon burime për shikim apo shkarkim.
Artikulli i radhës
Psycho (1960) – frika që hyri në motelin Bates
Kur një sekret i vogël kthehet në arrati të madhe, Alfred Hitchcock e shndërron një ndalesë të rastësishme në Bates Motel në një makth që nuk e lëshon lehtë shikuesin. Psycho doli në 1960, por tensioni i tij ende punon me një saktësi të ftohtë, thuajse kirurgjikale. Mua personalisht më duket filmi që tregoi sa pak duhet për ta bërë frikën të ndihet shumë afër.
Lexo më tej
The Wolf of Wall Street: kur lakmia bëhet spektakël
Në filmin e Martin Scorsese-s, Wall Street-i nuk duket si tempull financash, por si një karusel marramendës ku ambicia, mashtrimi dhe humori i zi ecin dorë për dore. I publikuar më 25 dhjetor 2013, The Wolf of Wall Street mbetet një klasik i pakëndshëm dhe magnetik, që sot lexohet po aq si satirë e etjes për pasuri, sa edhe si paralajmërim i ftohtë.
CODA, filmi që e vuri dëgjimin në qendër të heshtjes familjare
E dalë në gusht 2021, CODA solli një dramë të ndjeshme për një vajzë që jeton mes dy botëve: familjes së saj të shurdhër dhe pasionit për muzikën. Me regjinë e Sian Heder dhe kastin që përfshin Emilia Jones, Marlee Matlin e Troy Kotsur, filmi mbetet i rëndësishëm sepse e trajton familjen, detyrimin dhe dëshirën pa sentimentalizëm të lehtë.
Hidden Figures: historia që NASA e pati borxh grave të saj
Në vitin 2016, Hidden Figures doli si një kujtesë e fortë se pas disa prej momenteve më të mëdha të historisë qëndruan gra që për një kohë të gjatë mbetën jashtë kornizës. Filmi i Theodore Melfit, i mbështetur te interpretimet e Taraji P. Henson, Octavia Spencer dhe Janelle Monáe, e kthen një histori shkencore në dramë njerëzore me jehonë të gjatë. Edhe sot mbetet i rëndësishëm, sepse flet për punë, dinjitet dhe hapësira ku talenti përplaset me paragjykimin.